🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:04:48 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कंजार
kaṃjāra
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कंजार संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. मोर ।
२. उदर ।
३. हाथी ।
४. मुनि ।
५. सूर्य ।
६. ब्रह्मा [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कञ्जार m. a peacock
the belly
an elephant
a Muni, hermit
the sun
N. of Brahmā
= व्यञ्जन, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (243,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कंजरः, कंजारः 1 The sun. --2 An elephant. --3 The belly. --4 An epithet of Brahmā. --5 A peacock. --6 A hermit.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0368-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कञ्जार पु० कजि आरन् कं जलं जारयति वा जृ--णिचण् । १ सूर्य्ये २ अर्कवृक्षे ३ चतुर्मुखे ४ गजे ५ उदरे ६ मुनिभेदे च मेदि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1618,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कञ्जारः, पुं, (कम् जलं भुक्तरसादिकं जारयति । कम् + जलं जारयति शोषयति रश्मिभिः । कम् एकार्ण- वस्थप्रलयसलिलं जारयति योगबलेन लापयति । कं जलं जारयति शोषयति शुण्डेनेतिशेषः । कम् + जॄ + णिच् + अण् । यद्वा “कञ्जिमृजिभ्यां चित्” । इति आरन् । ऊणां ३ । १३७ ।) जठ- रम् । सूर्य्यः । विरिञ्चिः । वारणः । मुनिः । इति मेदिनी ॥ (मयूरः । व्यञ्जनम् । इत्युणादिकोषः ॥ ४ । १३७ ॥ कम् जलं सागरं जारयति शोष- यति गण्डूषीकृत्य योगबलेन इति विग्रहे अग- स्त्यमुनिः ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-008-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें