🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:56:03 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कतिपय
katipaya
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कतिपय वि॰ [सं॰]
१. कितने ही । कई एक ।
२. कुछ थोड़े से । विशेष—संस्कृत में यह सर्वनाम माना गया है । हिंदी में यह संख्यासूचक विशेषण है ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कतिपय mf(ई, आ [only BhP. ix, 18, 39])n. (m. pl. ए and आस्) several, some
a certain number, so many (e.g. कतिपयेनाहर्-गणेन, after some days; also कतिपयैर् अहोभिः, कतिपयाहस्य, &c.), ŚBr. &c.
कतिपय (अम्), n. a little, some (at the end of Tatpuruṣa compounds, e.g. उदश्वित्-कतिपयम्, a little Udaśvit), Pāṇ. ii, 1, 65
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (246,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कतिपय a. [कति-अयच् पुक् च] Some, several, a certain number; कतिपयकुसुमोद्गमः कदंबः U. 3. 20; Me. 23; कतिपयदिवसापगमे some days having elapsed; वर्णैः कतिपयैरेव ग्रथितस्य स्वरैरिव Śi. 2. 72; कतिपयेन or कतिपयात् with some effort.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0373-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कतिपय त्रि० त्रि० कति + अयच् पुक् च । कतिशब्दार्थे २ प- रिमिते च । “वर्णैः कतिपयैरेव ग्रथितस्य स्वरैरिव” माघः “कतिपयैः परिमितेः” मल्लि० । “संपत्स्यन्ते कतिपयदि- नस्थायिहंसा दशार्णाः” मेघ० “पोटायुवतिस्तोककतिपये- त्यादि० पा० सूत्रस्य प्रायिकत्वान्न उत्तरनिपातः” मल्लि० । अन्यत्र तु ब्राह्मण कतिपय इत्यादि । अस्य जसि वा शी कतिपये कतिपया वा “परिष्कुर्वन्त्यर्थान् सहृदय धुरीणाः कतिपये” रसगङ्गा० । “एवैवं समृद्धाः स्युः कतिपये वापरा” शत० ब्रा० ५, १, ३, १० । अद्रव्यवाचित्वे अस्मात् वा करणे पञ्चमी । कतिपयेन मुक्तः कतिपयान्सुमुक्तो वा समासे तत्र पञ्चम्या अलुक् । द्रव्यपरत्वे तु कतिपयेन विषेण मुक्त इत्येव “षट्कतिकतिपयचतुरामिति” पा० निर्देशात् तस्याऽसं ख्यावाचकत्वेऽपि पूरण डट् थुक् च । कति- पयथ कतिपयपूरणार्थेत्रि० स्त्रियां ङीप् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1635,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कतिपयः, त्रि, (किम् + डति कति अयक् पुकच् ।) कति । इति व्याकरणम् । कतकगुलि इति भाषा । (यथा, मेघदूते २५ । “सम्पत्स्यन्ते कतिपयदिनस्थायिहंसादशार्णाः” ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-016-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "कतिपय" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें