काकोली, स्त्री, (काकोल + गौरादित्वात् ङीष् ।) अष्टवर्गे प्रसिद्धौषधविशेषः । तत्पर्य्यायः । मधुरा २ काकी ३ कालिका ४ वायसोली ५ क्षीरा ६ ध्माङ्क्षिका ७ वीरा ८ शुक्ला ९ धीरा १० मेदुरा ११ ध्माङ्क्षोली १२ स्वादुमांसी १३ वयःस्था १४ जीवनी १५ शुक्लक्षीरा १६ पयस्विनी १७ । इति राजनिर्घण्टः ॥ पयस्या १८ शीतपाकी १९ । इति रत्नमाला ॥ अस्या गुणाः । शीतत्वम् । मधुरत्वम् । क्षयपित्तानिलार्त्तिरक्तदाहज्वरनाशित्वम् । कफ- शुक्रवर्द्धकत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥ (क्षीरकाकोलीशब्दे चास्या विशेषविवरणं ज्ञातव्यम् ॥ काकोल्यादिगणोयथा, “काकोली- क्षीरकाकोलीजीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदा- महामेदाछिन्नरुहाकर्कटशृङ्गीतुगाक्षीरीपद्मकप्र- पौण्डरीकर्द्धिवृद्धिमृद्वीकाजीवन्त्योभधुकञ्चेति” । “क्राकोल्यादिरयं पित्तशोणितानिलनाशनः । जीवनो वृंहणो वृष्यः स्तन्यश्लेष्मकरस्तथा” ॥ इति सुश्रुते सूत्रस्थाने । ३८ अध्याये ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-080-a) स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।