🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:32:16 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कृतिन्
kṛtin
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कृतिन् mfn. one who acts, active, MBh. xii, 8682; xiii, 305
expert, clever, skilful, knowing, learned (with loc. or ifc.), MBh.; Ragh.; Bhartṛ. &c.
good, virtuous, L.
pure, pious, L.
obeying, doing what is enjoined, W.
one who has attained an object or accomplished a purpose, satisfied, Śak.; Ragh.; Vikr. &c.
कृतिन् m. N. of a son of Cyavana and father of Upari-cara, BhP. ix, 22, 5
N. of a son of Saṃnatimat, ib. 21, 28.
कृतिन् &c. See ib.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (303,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कृतिन् a. [कृतमनेन, कृत-इनि] 1 One who has done his work or gained his end, satisfied, contented, happy, successful; यस्य वीर्येण कृतिनो वयं च भुवनानि च U. 1. 32; न खल्वनिर्जित्य रघुं कृती भवान् R. 3. 51; 12. 64. --2 (Hence) Lucky, fortunate, blessed; Ś. 1. 24; 7. 19. --3 Clever, competent, able, expert, skilful, wise, learned; तं क्षुरप्रशकलीकृतं कृती R. 11. 29, 19. 14; Ku. 2. 10; Ki. 2. 9; Śi. 2. 25, 30; H. 3. 96; Ve. 4. 12. --4 Good, virtuous, pure, pious; तावदेव कृतिनामपि स्फुरत्येष निर्मलविवेकदीपकः Bh. 1. 56. --5 Following, obeying, doing what is enjoined.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0419-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कृतिन् त्रि० कृतमनेन कृत--इष्टा० इनि १ कृतक्रिये कर्त्तरि अमरः, २ पुण्यवति शब्दमा० “कृती श्रुती वृद्धमतेषु धीमान्” भट्टिः “न स्वन्वनिर्जित्य रघुं कृती भवान्” रघुः । “तवैव नामास्त्रगतिः कृती त्वम्” “यस्य चेतसि वर्त्तेथाः स तावत् कृतिनां वरः” कुमा० “कान्तवक्त्रसदृ- शाकृतिं कृती” माघः “कृतिः कृतिमुदे” कृतिशब्दे नैष०
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2187,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें