🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:52:10 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

केसरिन्
kesarin
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
केशरिन् or केसरिन्, mfn. having a mane, MBh. i, iii; (ई), m. a lion, MBh.; Suśr.; Bhartṛ. &c.; a horse, TBr., Sch.; N. of an aquatic bird, Car. i, 27; the plant Rottleria tinctoria, L.; the plant Mesua ferrea, L.; a citron tree, L.; a variety of Moringa with red flowers (= रक्त-शिग्रु), L.; N. of a monkey (husband of the mother of Hanumat), MBh. iii, 11193; R.; Daś.; N. of a prince, Lalit.; of a mountain, VP. (इणी), f. a lioness, Kathās. lxx, 102.
केसरिन्, (also) N. of a Tathāgata, Sukh. i.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (311,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
केस(श)रिन् m. [केश-स-र-इनि] 1 A lion; अनुहुंकुरुते घनध्वनिं न हि गोमायुरुतानि केसरी Śi. 16. 25; धनुर्धरः केसरिणं ददर्श R. 2. 29; Ś. 7. 3. --2 The best, excellent, or most pro minent of a class (at the end ofcomp.); cf. कुंजर, सिंह &c. --3 A horse. --4 The citron plant. --5 The Punnāga tree. --6 N. of the father of Hanūmat. --Comp. --सुतः an epithet of Hanūmat.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0424-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
केश(स)रिन् पुंस्त्री केश(स)राः सन्त्यस्य इनि । १ सिंहे, २ अश्वे च अमरः स्त्रियां ङीप् । ३ पुन्नागवृक्षे ४ नागके- शरवृक्षे, पु० मेदि० ५ वीजपूरकवृक्षे पु० जटाधरः । ६ हनु- मत्पितरि वानरभेदे पु० । “पिता हनुमतः श्रीमान् के- श(स)री प्रत्यदृश्यत” रामा०
केसरिन् पुंस्त्री केसरोऽस्त्यस्य इनि । १ सिंहे २ घीटके च अमरः “धनुर्द्धरं केसरिणं ददर्श” रघुः । स्त्रियां ङीप् । ३ पुन्नागे ४ नागकेसरे पु० मेदि० । ५ रक्तशोभाञ्जने रा- जनि० । ६ हनूमत्पितरि पु० (केशरिन्)शब्दे दृश्यम्
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2246,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬