🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:25:03 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

क्रीड्
krīḍ
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
क्रीड् cl. 1. P. क्रीडति (or क्रीळति, RV.; ep. also Ā.; perf. चिक्रीड, MBh.; fut. p. क्रीडिष्यत्, BhP. iii, 17, 24 ; aor. अक्रीडीत्, Bhaṭṭ.), to play, sport, amuse one's self, frolic, gambol, dally (used of men, animals, the wind and waves, &c.), RV.; VS.; AV. &c.; to jest, joke with (instr. or instr. with सह or सार्धम्; once acc. Mṛcch.), Mn.; Yājñ.; MBh. &c.: Caus. क्रीडयति, to cause to play, allow to play, MBh. i, 6440; iv, 329; BhP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (321,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
क्रीड् {c1c} P. (क्रीडति, क्रीडित) 1 To play, amuse oneself; वानराः क्रीडितुमारब्धाः Pt. 1; एष क्रीडति कूपयंत्रघटिकान्यायप्रसक्तो विधिः Mk. 10. 59. --2 To gamble, play at dice; बहुविधं द्यूतं क्रीडतः Mk. 2; नाक्षैः क्रीडेत्कदाचिद्धि Ms. 4. 74; Y. 1. 138. --3 To jest, joke or trifle with; सद्वृत्तस्तनमंडलस्तव कथं प्राणैर्मम क्रीडति Gīt. 3; क्रीडिष्यामि तावदेनया V. 3; एवमाशाग्रहग्रस्तैः क्रीडंति धनिनोर्थिभिः H. 2. 23; Pt. 1. 187; Mk. 3. --WITH अनु (Atm.) to play, sport, amuse oneself; साध्वनुक्रीडमानानि पश्य वृंदानि पक्षिणां Bk. 8. 10. --आ, --परि, --सं (Atm.) to play &c.; संक्रीडंते मणिभिर्यत्र कन्याः Me. 67; but क्रीड् with सं is Paras. in the sense of ‘making a noise’; त्वन्नामवर्णा इव कर्णपीता मयास्य संक्रीडति चक्रचक्रे N. 3. 50; संक्रीडंति शकटानि Mbh. ‘the carts creak.’
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0431-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬