🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:59:46 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गृत्समद
gṛtsamada
🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गृत्स—मद m. N. of a son of Śaunaka of Bhṛgu's family (formerly a son of Śuna-hotra [Su-hotra, VP.; BhP.] of the family of Aṅgiras, but by Indra's will transferred to the Bhṛgu family; author of most of the hymns of RV. ii), RAnukr.; ĀśvŚr. xii, 10, 13; ĀśvGṛ. iii, 4, 2; ŚāṅkhGṛ.; MBh. xiii; Hariv. &c.
गृत्स—मद m. pl. Gṛtsamada's family, RV. ii, 4, 9; 19, 8; 39, 8; 41, 18.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (361,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गृत्समद पु० शौनकगोत्रप्रवरे सुनहोत्रस्य १ पुत्रभेदे सुनहोत्रस्य दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः । काशः शाल्- मश्च द्वावेतौ तथा गृत्समदः प्रभुः” हरिव० २९ अ० “शुनकानां गृत्समदेति त्रिप्रवरं वा भार्गवसौनहोत्र- गार्त्समदेति” आश्व० श्रौ० १२ । १० । १३ “कृषिर्गृत्सम- [] दोनाम शक्रस्य दयितः सखा” भा० आनु० १८ अ० । स च ऋग्वेदिनां तर्पणीयर्षिभेदः “अथर्षिषयः शत- र्चिनो मध्यमा गृत्समदो विश्वामित्रो वामदेवोऽत्रिर्भ- रद्वाजोवशिष्ठः” इति आश्व० गृह्य० सू० ३ । ४ । २ “वीतहव्यो महाराज! ब्रह्मवादित्वमेव च । तस्य गृत्समदः पुत्रो रूपेणेन्द्र इवापरः । शक्रस्त्वमिति यो दैत्यैर्निगृहीतः किलाभवत् । ऋग्वेदे वर्त्तते चाग्र्या श्रुतिर्यस्य महा- त्मनः । यत्र गृत्समदो ब्रह्मन् ब्राह्मणैः स महीयते । स ब्रह्मचारी विप्रर्षिः श्रीमान् गृत्समदोऽभवत्” आनु० ३० अ० उक्ते २ वीतहव्यपुत्रे ऋषिभेदे च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2631-a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬