🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:17:44 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गोघ्न
goghna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गोघ्न संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. गौ को मारनेवाला । गौ का वध करने— वाला ।
२. अतिथि । मेहमान । पाहुना ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गो—घ्न mfn. noxious to kine, RV. i, 114, 10
गो—घ्न m. = -घात, Mn. xi, 109 and 116; Yājñ.; R.; BhP. vi; Hit.
one for whom a cow is killed, guest, Pāṇ. iii, 4, 73.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (364,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गोघ्न त्रि० गां हन्ति हन--क ६ त० । गोहन्तरि । तद्व्रतं मनुना दर्शितं यथा “उपपातकसंयुक्तोगोघ्नोमासं यवान् पिबेत् । कृत- वापोवसेद्गोष्ठे चर्मणा तेन संवृतः । चतुर्थकालमश्नीयाद- [] क्षारलवणं मितम् । गोमूत्रेण चरेत् स्नानं द्वौ मासौ नियतेन्द्रियः । दिवानुगच्छेत्तागास्तु तिष्ठन्नूर्द्ध्वं रजः पिवेत् । शुश्रूषित्वा नमस्कृत्वा रात्रौ वीरासनं वसेत् । तिष्ठन्तीष्वनुतिष्ठेत्तु व्रजन्तीष्वप्यनुव्रजेत् । आसीनासु तथासीनोनियतोवीतमत्सरः । आतुरामभिशस्तां च चौरव्याघ्रादिभिर्मयैः । पतितां पङ्कमग्नां वा सर्वप्राणै- र्विमोचयेत् । उष्णे वर्षति शीते वा मारुते वाति वा भृशम् । न कुर्वीतात्मनस्त्राणं गोरकृत्वा तु शक्तितः । आत्मनो यदि वान्येषां गृहे क्षेत्रे स्थलेऽथवा । भक्ष- यन्तीं न कथयेत् पिबन्तं चैव वत्सकम् । अनेन वि- धिना यस्तु गोघ्नोगामनुगच्छति । स गोहत्याकृतं पापं त्रिभिर्मासैर्व्यपोहति । वृषभैकादशा गाश्च दद्यात् सुच- रितव्रतः । अविद्यमाने सर्वस्वं वेदविद्भ्योनिवेदयेत् । “गोघ्नवत् विहितः कल्पश्चान्द्रायणमथापि वा” प्रा० त० स्मृतिः । गौर्हन्यतेऽस्मै सम्प्रादाने क । २ अतिथिभेदे तस्यागमने हि मधुपर्कार्थं गोहननं विहितम् “महोक्षं वा महाजं वा श्रोत्रियाय प्रकल्पयेत्” इति स्मृतेः कलौ तु तन्निषेधः “मधुपर्के पशोर्बधः” इत्यादित्यपु- राणे कलिवर्ज्येषु तस्योक्तेः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2683-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गोघ्नः, पुं, (गौर्हन्यतेऽस्मै । गो + हन् + सम्प्रदाने मूलविभूजादित्वात् कः ।) अतिथिः । इति पाणिनिः ॥ (गां हन्ति । हन् + कः ।) गोघा- तके त्रि । यथा, प्रायश्चित्ततत्त्वे । “गोघ्नवद्विहितः कंल्पश्चान्द्रायणमथापि वा ॥”
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-353-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें