🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:54:25 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गोपद
gopada
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गोपद संज्ञा पुं॰ [सं॰ गोष्पद]
१. गौओं के रहने का स्थान
२. पृथ्वी पर पड़ा हुआ गाय के खुर का चिह्न । उ॰—(क) सादर सुमिरन जे नर करहीं । भव वारिधि गोपद इव तरहीं ।—तुलसी (शब्द॰) । (ख) रघुबर की लीला ललित, मैं बंदौ सिर नाय । जे गावत गोपद सरिस जन भवनिधि लँधि जाय ।—रघुराज (शब्द॰) । यौ॰—गोपदजल = गाय की खुर के गड्ढे में आनेवाला जल । उ॰—गोपद जल बूड़हिं घटजोनी ।—मानस, २ ।२३१ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गो—पद n. the mark or impression of a cow's hoof in the soil, Pāṇ. vi, 1, 145, Kāś. (cf. गोष्प्˚.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (365,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गोप(ष्प)द[फ्णीङ्थ्छ्ःआङ्घै१] न० गोः पदं पदस्थानयोग्यस्थानम् । “गो- ष्पदं सेवितासेवितप्रमाणेषु पा० उक्तार्थे सुट्षत्वे । गवामसेविते वनादौ । १ गोसेविते गोर्गतिगोचरे स्थाने २ गोपदमात्रप्रमाणे क्षेत्रे न० तद्भिन्नार्थे न सुट् । ४ गोश्चरणे । [1] Correction submitted by SergeA on 20170901. Reference: https://github.com/sanskrit-lexicon/alternateheadwords/issues/23. note: * OK.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2706,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "गोपद" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें