घण्टिका, स्त्री, (घण्टा + अल्पार्थे कन् ततष्टापि अत इञ्च । घण्टिका क्षुद्रघण्टा तद्बत् आकृति- रस्त्यस्याः । अर्श आदित्वादच् ।) लम्बिका । तालूर्द्ध्वसूक्ष्मजिह्वा । इति राजनिर्घण्टो हेम- चन्द्रश्च ॥ (गलरोगविशेषः । अस्य स लक्षण- चिकित्सितं यथा, -- “तिलपिच्छिलगौल्यादिसेवनातिद्रवादपि । नवोदकेन कफजो जायते घण्टिकागदः ॥ जिह्वामूले कण्ठसन्धौ श्लेष्मरक्तसमुद्भवा । तेनास्यशोषो जडता ज्वरो मन्दश्च जायते ॥ शिरोव्यथा रुचिस्तन्द्रा तथास्यजडता भवेत् । तर्ज्जन्या कण्ठमध्ये तु संपीड्य रक्तग्रन्थिका ॥ परिस्रुतं तथा रक्तं तदा विम्लापनं हितम् । वचाञ्च मरिचं कृष्णाचूर्णं तत्र निधापयेत् ॥ मर्द्दनं स्यात् कण्ठदेशे तेन ग्रन्थिर्विलीयते । धान्यनागरजीमूतवचान्यग्रोधशुङ्गकाः ॥ क्वाथः स्वेदो घण्टिकाया मुखे गण्डूषधारणम् । गले च घण्ठिकामार्गे रक्तश्लेष्मविकारजा ॥” इति घण्ठिकारोगः ॥ इति हारीते चिकित्सितस्थाने पञ्चचत्वारिंश- त्तमेऽध्याये ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-390-c) स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।