🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:37:00 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

घस्मर
ghasmara
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
बहुत खाने वाला (3.1.20) भक्षक · अद्मर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
घस्मर वि॰ [सं॰]
१. पेटू । भक्षक ।
२. विध्वंसक । विनाशक [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
घस्मर mf(आ)n. (Pāṇ. iii, 2, 160) voracious, MBh. viii, 1856; Car. i, 13, 48; Bhaṭṭ.; Bhām. (said of fire)
ifc. desirous of, eager for, Daś. i, 32; Hcar. i
in the habit to forget (with gen.), HPariś. i, 221
घस्मर m. N. of (a Brāhman changed into) an antelope, Hariv. 1210.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (377,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
घस्मर1 a. [घस्-क्मरच्] 1 Voracious, gluttonous; दावानलो घस्मरः Bv. 1. 34. --2 Devourer, destroyer; द्रुपदसुतचमूघस्मरो द्रोणिरस्मि Ve. 5. 36. [1] Correction submitted by on 20170110. Reference: https://github.com/sanskrit-lexicon/CORRECTIONS/issues/332,. note: aff. kmarac will give -mara.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0477-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
घस्मर त्रि० घस--क्मरच् । भक्षणशीले । “सुराध्वरे घस्मर- जित्वरेण” भट्टिः । “घस्मरा नष्टशौचाश्च प्राय इत्यनुशुश्रुमः” भा० क० ४० अ० । कौशिकपुत्राणां गर्गशिष्याणां गुरु गवीमांसभक्षणात् व्याधमृगादियोनिमाप्तानां सप्तानां मध्ये मृगमेदे “शुभेन कर्मणा तेन जाता जातिस्मरा मृगाः । त्रासानुत्पाद्य संविग्ना रम्ये कालञ्जरे गिरौ । उन्मुखोनित्यवित्रस्तः स्तब्धक्रर्णो विलोचनः । पण्डितो घस्मरोनादी नामतस्तेऽभवन्मृगाः” हरिवं० २१ अ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2790,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
घस्मरः, त्रि, (घस + “सृघस्यदः क्मरच् ।” ३ । २ । १६० । इति क्मरच् ।) अद्मरः । भक्षकः । इत्यमरः । ३ । १ । २० ॥ (यथा, महाभारते । ८ । ४० । ३९ । “गौर्य्यो बृहत्यो निर्हीकाः मद्रिकाः कम्बलावृताः । घस्मरा नष्टशौचाश्च प्राय इत्यनुशुश्रुमः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-392-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें