🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:20:23 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

चयन
cayana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
चयन १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. इकट्ठा करने का कार्य । संग्रह । संचय ।
२. चुनने का कार्य । चुगाई ।
३. यज्ञ के लिये अग्नि का संस्कार ।
४. क्रमसे लगाने की क्रिया । चुनने की क्रिया ।
५. क्रम से रखना या लगाना [को॰] । यौ॰—चयनशील = संगह करनेवाला या चुननेवाला ।
चयन २पु संज्ञा पुं॰ [हिं॰ चैन] दे॰ चैन ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चयन n. piling up (wood &c.), AV. xviii, 4, 37; ŚBr. ix f.; KātyŚr. xvi; Hariv. 2161, Sch.
stacked wood, MBh. iii, vii, xiv
collecting, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (394,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चयनं [चि भावे-ल्युट्] 1 The act of collecting (especially flowers &c.). --2 Piling, heaping. --3 Keeping the sacred fire. --4 Stacking wood.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0491-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चयन न० चि--भावे ल्युट् । १ पुष्पादेः समाहरणे २ अग्न्यादेः संस्कारभेदे च । चयनप्रकारः कातीयादौ दृश्यः “स यथा कामयेत तथा कुर्य्यादिति अचयनस्य तथाचयन- स्येति” शत० व्रा० ९ । ५ । २ । ११ । चीयतेऽनेन करणे ल्युट् । थंस्कारसाधने ३ यूपादौ च । “येन भागीरथी गङ्गा चयनैः काञ्चनैश्चिता” भा० द्रो० ५१ अ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2897,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "चयन" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें