🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:45:08 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

चेट
ceṭa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
चेट संज्ञा पुं॰ [सं॰ ] [स्त्री॰ चेटी या चेटिका]
१. दास । सेवक । नौकर ।
२. पति । खाविंद ।
३. नायक और नायिका को मिलानेवाला प्रवीण पुरुष । भडुवा ।
४. एक प्रकार की मछली । भाँड़ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चेट m. a servant, slave, Mṛcch.; Kathās. vi, 127 (ifc.), Sāh.
a kind of fish, Āp. i, 17, 38
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (401,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चेटः(डः) [चिट अच्, वा टस्य डः] A servant.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0498-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चेट(ड) पु० चिट--परप्रैष्ये अच् वा टस्य डः । १ दासे हेमच० स्त्रियाम् उभयत्र ङीप् । २ दास्याम् । ण्वुल् चेटक १ दासे अमरः । उपपतिनायके २ सन्धान- दक्षे रसम० । स्त्रियां चेटि(डि)का । “शृङ्गारस्य [] सहाया विटचेटविदूषकाद्याः स्युः” । “उत्तमाः पीठ- मर्द्दाद्याः मध्यौ विटविदूषकौ तथा । शकारचेटाद्या अधमाः परिकीर्त्तिता” सा० द०ः । “ताम्बूलाक्तं दश- नमसकृत् दर्शयन्तीह चेटी” सा० द० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2962-a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चेटः, पुं, (चेटतीति । चिट् परप्रैषे + अच् ।) दासः । इति हेमचन्द्रः ॥ (यथा, कथासरित्- सागरे । ६ । १२७ । “एतत्तस्य मुखाच्छ्रुत्वा राजचेटस्य दुर्म्मनाः ॥” सतुशृङ्गारसहायः । यथा, साहित्यदर्पणे । ३ । ४६ । “शृङ्गारस्य सहाया विटचेटविदूषकाद्याः स्युः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-459-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें