🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:46:08 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

छर्दिस्
chardis
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. छर्दिस् n. (= छदिस्) a fence, secure place or residence (गृह, Naigh. iii, 4), RV. i, 48, 15 and 114, 5
vi-viii, x; VS. xiii f.
2. छर्दिस् n. (f., L.) vomition, Car. i, vi, viii.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (405,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छर्दिस् f. [छर्द्-भावे इसि] 1 Vomiting. --2 A secure place or residence. --3 A house.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0500-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छर्दिस् स्त्री छर्द--भावे इसि । १ वममे० २ कर्त्तरि इसि । २ बमिरोगे ३ उद्गारे च । छर्द्द--कर्म्मणि इसि । ४ गृहे निघ० । “यातं छर्द्दिष्पा उत नः परस्पाः” ऋ० ८ । ९ । ११ । “छर्दिरिति गृहनाम तस्य पालकाः” भा० । “अग्निष्ट्वा- भिपातु मह्या स्वस्त्या छदिषा” यजु० १३ । १९ । “छर्दिषा गृहेण” वेददी० । छृद--दीप्तौ इसि । ४ तेजसि “बायु- ष्ट्वाभिपातु मह्या खस्त्या छर्दिषा” यजु० १४ । १२ । “छर्दिषा तेजोविशेषेण” वेददी० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2981,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬