🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:22:12 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

जृंभित
jṛṃbhita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
जृंभित १ वि॰ [सं॰ जृम्भित]
१. चेष्टित ।
२. प्रवृद्ध । फैला या फैलाया हुआ ।
४. जिसने जँभाई ली हो [को॰] ।
जृंभित २ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. रंभा ।
२. स्फोटन ।
३. स्त्रियों की ईहा या इच्छा ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
जृम्भित mfn. opened, expanded, enlarged, increased, MBh. vii, 8198; Kathās. lxiv, lxxi
opened (a flower), L.
unstrung (a bow), R. i, 75, 17 ff.
(fr. Caus.) caused to yawn, Hariv. 10633
exerted, W.
जृम्भित n. yawning, Suśr.
bursting, opening, unfolding, Kathās. xxvi, 89
developing, swelling, W.
exertion, L.
wish, L.
a kind of coitus, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (424,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
जृंभित p. p. [जृंभ्-क्त] 1 Yawned, gaped. --2 Opened, expanded, displayed; Māl. 1. 32. --3 Opened, blown (as a flower). --4 Done, exerted. --5 Enlarged, increased. --तं 1 Gaping. --2 Expansion, opening, blooming. --3 Developing, coming into view.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0517-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
जृम्भित त्रि० जृभि--क्त । १ चेष्टिते २ प्रवृद्धे च भावे क्त । ३ जृम्भायां ४ स्फुटने हेमच० स्त्रीणां ५ करणभेदे न० मेदि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3144,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
जृम्भितं, क्ली, (जृभि + भावे क्तः ।) विचेष्टितम् । प्रवृद्धम् । जृम्भा । स्फुटितम् । इति हेमचन्द्रः ॥ (यथा, कथासरिसागरे । २६ । ८९ । “अहो कि मे तदाश्चर्य्यमायाडम्बरजृम्भितम् ॥”) स्त्रीणां करणम् । इति मेदिनी । ते, ११२ ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-542-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें