🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:52:59 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

झंझा
jhaṃjhā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
झंझा संज्ञा स्त्री॰ [ सं॰ झ्ञ्झा] ।
१. वह तेज आँधी जिसकै साथ वर्षा भी हो । उ॰—मन को मसूसी मनभावन सों रूसि सखी दामिनि को दूषि रही रंभा झुकि झंझा सी ।—देव (शब्द॰) । यौ॰—झझानिल । झंझामारुत । झझामारुत = दे॰ झँझावात ।
२. तेज आँधी । अघड़ ।
३. बडी़ बूँदों की वर्षा ।
४. झाँझ ।
५. खोई हुई वस्तु । हिराई हुई चीज (को॰) ।
झंझा पु वि॰ प्रचंड । तीखा । तेज ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
झञ्झा f. the noise of the wind or of falling rain, L.
wind and rain, hurricane, L.
raining in large drops, W.
a stray, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (428,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
झंझा 1 The noise of the wind or of falling rain. --2 Wind and rain, hurricane, gale. --3 A clanking sound, jingling. --4 Raining in large drops. --5 Anything lost. --Comp. [] --अनिलः, --मरुत्, --वातः wind with rain, a storm, squall, stormy gale; झंझावातः सवृष्टिकः Ak. हिमांबुझंझानिलविह्वलस्य (पद्मस्य) Bv. 2. 169; Amaru. 48; Māl. 9. 17.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0520-1c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
झञ्झा स्त्री झमिति कृत्वा झटति झट--ड । १ ध्वनिभेदे, तथाध्वनियुक्ते २ प्रचण्डानिले च शब्दर०!
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3183,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
झञ्झा, स्त्री, (झमित्यव्यक्तशब्देन झटति वेगेन वहतीति । झट् + बाहुलकात् डः । ततष्टाप् ।) ध्वनिविशेषः । जलकणवर्षणम् । इति शब्द- रत्नावली ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-568-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें