🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:38:17 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

तन्यतु
tanyatu
🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
तन्यतु m. thunder, RV. (Ved. instr. ˚ता, i, 80, 12; perhaps mfn. = तनयित्नु, iv, 38, 8; vi, 6, 2; x, 65, 13 and 66, 10), AV. v, 13, 3
wind (‘a musical instrument’, W.), Uṇ. iv, 2, Sch.
night, ib.
तन्यतु , ˚न्यु. See √ 2. तन्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (435,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
तन्यतु पु० तनोति शब्दं तमो वा तन--यतुच् । १ वायौ २ रात्रौ च उज्वल० । स्तन--शब्दे बा० यतुच् सलोपश्च । ३ गर्जिते ४ अशनौ च माधवः । “न वेपसा न तन्यतेन्द्रम्” ऋ० १ । ८० । १२ भाष्ये उक्तैव व्युत्पत्तिः । तन्यता गर्जितेन छान्दस उत आच् । “आविष्कृणोमि तन्यतुर्वृष्टिम्” वृ० उ० । “तन्यतुः पर्जन्यः” भा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3230,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
तन्यतुः, पुं, (तनोति विस्तारयति तमः शब्दं वा । तनु विस्तारे + “ऋतन्यञ्जिवनीति ।” उणां । ४ । २ । इति यतुच् ।) रात्रिः । वाद्यम् । इत्यु- णादिकोषः ॥ (वायुः । इत्युज्ज्वलदत्तः ॥ अशनिः । इति माघवः ॥ विद्युत् । इति दयानन्दः ॥ यथा, ऋग्वेदे । १ । ५२ । ६ । “वृत्रस्य यत् प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वो रिन्द्रतन्यतुम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-586-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें