🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:34:53 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

तान्व
tānva
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
तान्व संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. तनुज । पुत्र ।
२. एक ऋषि का नाम जो तनु के पुत्र थे ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. तान्व mf(आ)n. woven, spun, RV. ix, 14, 4 and 78, 1
(fr. तनु) one's own son, iii, 31, 2.
2. तान्व m. patr. fr. तन्व (author of RV. x, 93), 93, 15
तान्व n. N. of a Sāman, ĀrṣBr.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (442,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
तान्व पु० तन्वाः प्राणाधिष्ठितत्वात् प्राणवत्या अयम् “प्राणिरजतादिभ्योऽञ्” पा० अञ् संज्ञापूर्वकविधेरनित्य- त्वात् वेदे न गुणः । तनूजे पुत्रे । “न जामये तान्वा- रिक्थम्” ऋ० ३ । ३१ । २ । तनुनामकस्य ऋषेरपत्यम् प्राणित्वात् अञ् पूर्ववद्गुणाभावः । २ ऋषिभेदे । “सद्यो वि- दिष्ट तान्वः” ऋ० १० । ९४ । १५ । तान्वो नामर्षिः” भा० । तनु दशापवित्रवस्त्रम् तस्येदम् अण् पूर्ववद्गुणाभावः । ३ दशापवित्रवस्त्रसम्बन्धिनि “जहद्धर्म्माणि तान्वा” ऋ० ९ । १४ । ४ । “तान्वा तान्वानि छान्दस आच्” भा० । स्वार्थे अण् । ४ दशापवित्रवस्त्रे च । “गृभ्णाति रिप्र विरस्य तान्वा” ऋ० ९ । ७८ । “तान्वा स्वकीयेन वस्त्रेण” भा० पूर्ववत् तृतीयास्थाने आच् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3268,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें