🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:47:01 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

तेजन
tejana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
बाँस के और नाम (2.4.161) शतपर्वा · यवफल · वेणु · मस्कर
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
तेजन संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. बाँस ।
२. मूँज ।
३. रामशर ।
४. सरपत ।
४. दीप्त करने या तेज उत्पन्न करने की क्रिया या भाव ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
तेजन n. sharpening, whetting, Dhātup.
inflammation, Suśr. iv, 24
rendering bright, W.
the shaft of an arrow, AV.; Kāṭh.; AitBr. &c.
a reed, bamboo, RV. i, 110, 5
= ˚नक, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (454,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
तेजनं [तिज्-णिच्-ल्यु] 1 A bamboo. --2 Sharpening, whetting. --3 Kindling. --4 Rendering bright. --5 Polishing. --6 A reed. --7 The point of an arrow, the edge of a weapon. --नी 1 A mat. --2 A tuft. --3 A tuft of hair on the head of a horse.
तेजः, तेजनं See under तिज्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0537-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
तेजन पु० तेजयति शस्त्रमग्निं वा तिज--णिच्--ल्यु । १ वंशे २ मुञ्जे च अमरः संज्ञायां कन् । ३ शराभिधे तृणे, करणे ल्युट् । ङीप् । ४ मूर्वायां, ५ ज्योतिष्मत्याञ्च स्त्री ङीप् । राजनि० । ६ शस्पे अमरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3348,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
तेजनः, पुं, (तेजयति अग्निमिति । तिज + णिच् + ल्युः ।) वंशः । इत्यमरः । २ । ४ । १६१ ॥ मुञ्जः । भद्रमुञ्जः । इति राजनिर्घण्टः ॥ (बाणादीनां फलके । यथा, मनुः । ७ । ९० । “न कर्णिभिर्नापि दिग्धैर्नाग्निज्वलिततेजनैः ॥” उद्दीपने, क्ली । यथा, सुश्रुते चिकित्सा- स्थाने । २४ अध्याये । “सिरामुखविविक्तत्वं त्वक्स्थस्याग्नेश्च तेजनम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-647-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें