🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:30:36 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

तेजस्वी
tejasvī
🟠 शब्दसागर🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
तेजस्वी १ वि॰ [सं॰ तेजस्विन्] [स्त्री॰ तेजस्विनी]
१. कांतिमान् । तेजयुक्त । जिसमें तेज हो ।
२. प्रतापी । प्रतापवाला । प्रभावशाली ।
तेजस्वी २ संज्ञा पुं॰ [सं॰] इंद्र के एक पुत्र का नाम ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
तेजस्वी, [न्] त्रि, (तेजोऽस्त्यस्येति । विनिः ।) तेजोयुक्तः । यथा, -- “महातपस्वी तेजस्वी ब्रह्मचारी च सुव्रती । युष्मद्बिधोक्तं शास्त्रञ्च पठित्वान्यश्च पण्डितः ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डम् ॥ (इन्द्रस्य पुत्त्रविशेषः । यथा, महाभारते । १ । १९८ । २९ । “शान्तिश्चतुर्थस्तेषां वैतेजस्वी पञ्चमः स्मृतः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-647-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "तेजस्वी" आता है (20)
तेजस्वत् तेजस्वी । तेजयुक्तत्वेष तेजस्वी । चमकता हुआ । आभामयउन्मयूख चमकता हुआ । प्रकाशवान । तेजस्वीतेजिष्ठ तेजस्वीवर्चस्वी तेजस्वी । दीप्तियुक्तसईद तेजस्वीउस्त्र प्रभावान् । तेजस्वी । चमकीलातेजवान जिसमें तेज हो । तेजस्वीतेजधारी तेजस्वी । जिसके चेहरे पर तेज हो । प्रतापीसुर्खरू जिसके मुख पर तेज हो । तेजस्वी । कांतिमान्केतुमान् तेजवान । तेजस्वीअदीनवृत्ति जो प्रकृया दीन न हो । तेजस्वीऊर्जस्वल बलवान् । बली । शक्तिमान्जाज्वल्यमान प्रज्वलित । दीप्तिमान्वाजयु युद्ध या प्रतियोगिता के लिये इच्छुकयौवनस्थ युवा । तरुण । जवाननूरा वह कुश्ती जो आपस में मिलकर लड़ी जाय अर्थात् जिसमें जोड़ एक दूसरे के वि…रोबदार जिसकी चेष्टा से तेज और प्रताप प्रकट हो । रोब दाबवाला । भड़कीला । प्रभा…संभ्रात घुमाया हुआ । चक्कर दिया हुआतिग्मतेज तीक्ष्ण । तीखा
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬