दशमी, स्त्री, (दशम + ङीप् ।) तिथिविशेषः । सा चन्द्रस्य दशमकलाक्रियारूपा तदुपलक्षित- कालपरा वा । इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥ सा सर्व्वासां दिशामतिप्रिया । यथा, -- “दशमी च तिथिस्तासामतीव दयिताभवत् । तस्यां दघ्नाशनो यस्तु सुव्रती भवते नरः ॥ तस्य पापक्षयं तास्तु कुर्व्वन्त्यहरहर्नृप ! ॥” इति वराहपुराणम् ॥ * ॥ तत्र जातस्य फलं यथा, कोष्ठीप्रदीपे । “विद्याविनोदी धनपुत्त्रयुक्तः प्रलम्बकण्ठो मदनाधिकश्रीः । उदारचित्तः सुमना दयालुः प्रसूतिकाले दशमी यदि स्यात् ॥” विमुक्तावस्था । मरणावस्था । अतिशेषवयोऽ- वस्था । इति नानार्थटीकायां भरतः ॥ (दश- संख्यायाः पूरणी । यथा, मनुः । २ । ९० । “श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी । पायूपस्थं हस्तपादं वाक् चैव दशमी स्मृता ॥”)
दशमी, [न्] त्रि, (दशम + “वयसि पूरणात् ।” ५ । २ । १३० । इति इनिः ।) अतिवृद्धः । नवतेरूर्द्धं दशमोऽवस्थाविशेषः स विद्यते- ऽस्येति । इत्यमरभरतौ ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-692-a) स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।