🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:07:27 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

दाहघ्न
dāhaghna
🟢 वाचस्पत्यम्
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
दाहघ्न न० दाहं हन्ति हन--टक् । देहदाहनाशके औषधादिभेदे तच्च चक्नद० उक्तं यथा । “शतधौतघृताभ्यक्तं दिह्याद्वा यवसक्तुभिः । कोला- मलकयुक्तैर्वा धान्याम्लैरपि बुद्धिमान् । छादयेत् तस्य सर्वाङ्गमारनालार्द्रवाससा । लामज्जेनाथ शुक्तेन चन्दनेनानुलेपयेत् । चन्दनाम्बुकणास्यन्दितालवृन्तोपवी- जितः । सुप्याद्दाहार्दितोऽम्भोजकदलीदलसस्तरे । परि- षेकावगाहेषु व्यजनानाञ्च सेवने । शस्यते शिशिरं तोयं तृष्णादाहोपशान्तये । क्षीरैः क्षीरिकषायैश्च सुशीतै- श्चन्दनान्वितैः । अन्तर्दाहं प्रशमयेदेतैश्चान्यैश्च शीतलैः । कुशादिशालपर्णीभिर्जीवकाद्येन साधितम् । तैलं घृतं वा दाहघ्नं वातपित्तविनाशनम् । फलिनीलोध्रसेव्याम्बु- हेमपत्रं कुटन्नटम् । कालीयकरसोपेतं दाहे शस्तं प्रलेपनम् । ह्रीवेरपद्मकोशीरचन्दनक्षोदवारिणा । सं- पूर्णामवगाहेत द्रोणीं दाहार्दितो नरः” ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3570,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें