🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:00:12 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

निचित
nicita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
निचित वि॰ [सं॰]
१. संचित । इकट्ठा ।
२. पूरित । व्याप्त ।
३. तैयार । निर्मित ।
४. संकीर्ण ।
५. ढका हुआ (को॰) ।
६. पुंजीभूत । ढेर लगाया हुआ (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. नि-˚चित mfn. piled up, heaped up, erected
covered, overspread with, full of (with instr. or ifc.), MBh.; Kāv. &c.
constipated (as the bowels), Suśr.
नि-˚चित m. pl. N. of a warrior-tribe (cf. नैचित्य)
2. नि-˚चित mfn. observed, beheld, appearing, RV. ii, 12, 13.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (546,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
निचित p. p. 1 Covered, overcast, overspread; Śi. 17. 14. --2 Full of, filled. --3 Raised up. --4 Piled or heaped up.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0620-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
निचित त्रि० नि + चि--क्त । १ व्याप्ते २ पूरिते ३ सङ्कीर्णे ४ नि- र्मिते च हेमच० । ५ नदीभेदे स्त्री “कौशिकीं निश्चितां कृत्यां निचितां लोहतारिणीम्” भा० भी० ९ अ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4060,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
निचितं, त्रि, (निचीयते स्मेति । नि + चि + क्त ।) पूरितम् । व्याप्तम् । इति हेमचन्द्रः । ६ । १०९ ॥ (यथा, महाभारते । ३ । १२९ । ४ । “पश्य नानाविधाकारैरग्निभिर्निचितां महीम् ॥” सञ्चितम् । यथा, भावप्रकाशे अतिसाराधिकारे । “वायुः प्रवृद्धो निचितं बनाशं नुदत्यधस्तादहिताशनस्य ॥” नदीभेदे, स्त्री । यथा, महाभारते । ६ । ९ । १८ । “कौशिकीं त्रिदिवां कृत्यां निचितां रोहिता- रणीम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-878-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें