🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:29:08 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

पद्माकर
padmākara
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
कमलों वाला बड़ा तालाब (1.10.28) तडाग
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
पद्माकर संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. बड़ा तालाब या झील जिसमें कमल पैदा होते हों ।
२. तालाब । सरोवर (को॰) ।
३. पद्मपुष्पों की राशि या समूह ।
४. हिंदी के एक प्रसिद्ध कवि का नाम । विशेष—पद्माकर तैलंग ब्राह्मण थे । इनका जन्मसमय सन् १८१० है । इनके पिता का नाम मोहनलाल भट्ट था और ये मध्यप्रदेशांतर्गत 'सागर' में निवास करते थे ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पद्माकर m. (ifc. f(आ). ) a lotus-pool or an assemblage of lotuses, Bhartṛ.; Kathās.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (585,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पद्माकर पु० ६ त० । १ जलाशयमात्रे अमरः सपद्मेऽगाधज- लाशये २ तद्योग्ये निष्पद्मेतदर्थे जलाशयोत्सर्गशब्द- दर्शिते ३ तडागरूपे जलाधारे च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4230,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पद्माकरः, पुं, (पद्मस्य आकरः ।) पद्मजनक- जलाशयः । तत्पर्य्यायः । तडागः २ कासारः ३ सरसी ४ सरः ५ । इत्यमरः । १ । १० । २८ ॥ सरोजिनी ६ । इति जटाधरः ॥ सरोवरः ७ तडाकः ८ तटाकः ९ सरसम् १० सरम् ११ सरकम् १२ । इति शब्दरत्नावलो ॥ पञ्च सदैवागाधे महाजलाशये सपद्मे योग्यतया निष्पद्मे च । पञ्चैव सरोमात्रे । इति पञ्जिका- कोङ्ककटादयोऽपि । पद्माकरादिद्बयं सपद्मा- गाधजलाशये । कासारादित्रयं कृत्रिमपद्मा- करे । इति स्वाम्यादयः । पद्माकरादिद्बयं पद्म- युक्तजलाशयमात्रे । कासारादित्रयं सरोवर- मात्रे । इत्यन्ये । पद्मानामाकर उत्पत्तिस्थानं पद्माकरः क्वचित् पद्मशून्येऽपि योग्यतयेति सुभूतिः । इति भरतः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-044-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "पद्माकर" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें