🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:53:36 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

परिगत
parigata
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
परिगत वि॰ [सं॰]
१. गत । बीता हुआ । गया गुजरा ।
२. मरा हुआ । मृत ।
३. विस्मृत । जिसे भूल गए हों ।
४. ज्ञात । जाना हुआ ।
५. प्राप्त । मिला हुआ ।
६. वेष्टित । घेरा हुआ
७. स्मृत । स्मरण किया हुआ (को॰) ।
८. बाधित । बाधा- युक्त (को॰) ।
९. पीड़ित । पीड़ायुक्त (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
परि-गत mfn. gone round or through, surrounded, encompassed, MBh.; R. &c.
filled, possessed of, visited by, afflicted with (instr. or comp.), ib.
diffused, spread, Kāv.
deceased, dead, Bhartṛ. iii, 49
experienced, known, learnt from (abl.), Kāv.
forgotten, L.
obtained, L.
= चेष्टित, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (592,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
परिगत p. p. 1 Surrounded, enclosed, encircled; Māl. 4. 10. --2 Diffused, spread around; Ś. 7. 35. --3 Known, understood; R. 7. 71; परिगतपरिगंतव्य एव भवान् Ve. 3; Mv. 3. 47. --4 Filled or covered with, possessed of (usually in comp.); Śi. 9. 26. --5 Got, obtained; Bh. 3. 52. --6 Remembered. --7 Overcome, overwhelmed. --8 Affected by, afflicted with; Pt. 1. 49. --9 Performed. --10 Forgotten. --11 Obstructed, hindered.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0672-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
परिगत त्रि० परि + गम--क्त । १ व्याप्ते २ स्मृते ३ ज्ञाते ४ चे- ष्टिते च मेदि० । ५ गते हेमच० ६ वेष्टिते च । कर्त्तरि क्त । ७ परितो गन्तरि त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4245,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
परिगतः, त्रि, (परि + गम् + क्त ।) प्राप्तः । विस्मृतः । ज्ञातः । चेष्टितः । इति मेदिनी ॥ गतः । इति हेमचन्द्रः ॥ वेष्टितः । यथा, -- “अथ सवल्कदुकूलकुथादिभिः परिगतोज्ज्वलदुद्धतबालधिः ।” इति भट्टिकाव्ये । १० । १ ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-057-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें