🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:23:10 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

पर्पटी
parpaṭī
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
पर्पटी संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. सौराष्ट्र देश की मिट्टी । गोपीचंदन ।
२. पानड़ी ।
३. पपड़ी ।
४. पर्पटी रस ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पर्पटी f. a red-colouring Oldenlandia, Bhpr.
a kind of fragrant earth, L.
a thin crisp cake (prob. = m.), W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (606,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पर्पटी स्त्री पर्प--अटन् गौरा० ङीष् । १ मौराष्ट्रमृत्तिकायाम् रत्नमाला । २ पिष्टकभेदे (पाँपर) उणादिकोषः । ३ उत्त- रदेशपसिद्धस्नुगन्धिद्रव्ये भावप्र० । “पर्पटी तुवरा तिक्ता शिशिरा वर्णकृल्लघुः । विषव्रणकण्डुकफपित्तास्रकुष्ठ- नाशिनी” भावप्र० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4265,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पर्पटी, स्त्री, (पर्पट + ङीप् ।) सौराष्ट्रमृत्तिका । इति रत्नमाला ॥ पिष्टकभेदः । इत्युणादिकोषः ॥ उत्तरदेशभवसुगन्धिद्रव्यम् । पपरीति प्रसि- द्धम् । पद्मावतीति च । तत्पर्य्यायः । रञ्जनी २ कृष्णा ३ जतुका ४ जननी ५ जनी ६ जतु- कृष्णा ७ संस्पर्शा ८ जतुकृत् ९ चक्रवर्त्तिनी १० । अस्या गुणाः । तुवरत्वम् । तिक्तत्वम् । शिशि- रत्वम् । वर्णकृत्त्वम् । लघुत्वम् । विषव्रणकण्डू- कफपित्तास्रकुष्ठनाशित्वञ्च । इति भावप्रकाशः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-072-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "पर्पटी" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें