🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:56:55 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

पर्यन्त
paryanta
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पर्य्-अन्त m. circuit, circumference, edge, limit, border
side, flank, extremity, end, TBr.; MBh.; Kāv. &c. (ifc. ‘bounded by’, ‘extending as far as’ [f(आ). ]; or ibc. ‘adjoining, neighbouring’)
पर्य्-अन्त mf(आ)n. coming to an end with, being a match for, Lalit.
extending in all directions, Hariv. (v.l. पर्य्-अस्त).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (607,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पर्यंत a. Bounded by, extending as far as; सपुदपर्यंता पृथ्वी ‘the oceanbounded earth’. --तः 1 Circuit. circumference. --2 Skirt, edge, border. extremity, boundary; उटजपर्यंतचारिणी Ś. 4: पर्यतवनं R. 13. 38; Rs. 3. 3. --3 Side, flank; Ratn. 2. 3: R. 18. 43. --4 End, conclusion, termination; Pt. 1. 125. --Comp. --देशः, --भूः, --भूमिः f. an adjoining district or region. --पर्वतः an adjoining hill.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0685-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पर्य्यन्त पु० परिगतोऽन्तम् प्रा० स० । शेषसीमाप्राप्ते ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4266,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पर्य्यन्तः, पुं, (परितोऽन्तम् । प्रादिसमासः ।) शेषसीमा । इति दुर्गादासः ॥ (यथा, पञ्च- तन्त्रे । १ । १४१ । “पर्य्यन्तो लभ्यते भूमेः ससुद्रस्य गिरेरपि । न कथञ्चित् महीपस्य चित्तान्तः केनचित् क्वचित् ॥” समीपम् । यथा, हरिवंशे । १२२ । ५३ । “पर्य्यन्तदेशं सरसेन देवी लिलेप सा लोहितचन्दनेन ॥” पार्श्वः । यथा, रघौ । १८ । ४३ । “पर्य्यन्तसञ्चारितचामरस्य कपोललोलोभयकाकपक्षात् । तस्याननादुच्चरितो विवादः चस्खाल वेलास्वपि नार्णवानाम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-073-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "पर्यंत" आता है (6)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें