🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:03:09 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

प्रसादन
prasādana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
प्रसादन १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. प्रसन्न करना ।
२. निर्मल करना । स्वच्छ करना (को॰) ।
३. राजकीय शिविर । राजा का खेमा (को॰) ।
४. अन्न ।
प्रसादन २ वि॰ प्रसन्न करनेवाला । प्रसन्नता देनेवाला । स्वच्छ, निर्मल या शुद्ध करनेवाला ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्र-˚सादन mf(ई)n. clearing, rendering clear (cf. अम्बु-प्˚, तोय-प्˚ &c.)
calming, soothing, cheering, R.; Suśr.; BhP.
प्र-˚सादन m. a royal tent, L.
प्र-˚सादन n. clearing, rendering clear (नेत्र-प्˚ ‘administering soothing remedies to the eyes’), Suśr.
calming, soothing, cheering, gratifying (cf. श्रुति-प्˚), rendering gracious, propitiating (त्वत्प्रस्दनात् ‘for the sake of propitiating thee’), MBh.; Kāv. &c.
boiled rice, L.
w.r. for प्र-साधन, Hariv.; Mālav.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (697,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्रसादन a. (नी f.) 1 Purifying, [] clearing, rendering pure or clear; फलं कतकवृक्षस्य यद्यप्यंबुप्रसादनं Ms. 6. 67. --2 Soothing, calming. --3 Cheering, gladdening. --नः A royal tent. --नं 1 Clearing from impurities, purifying. --2 Soothing, calming, tranquillizing, composing. --3 Pleasing, gratifying. --4 Propitiating, courting favour. --ना 1 Service, worship. --2 Purifying.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0764-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
प्रसादनं, क्ली, (प्रसादयतीति । प्र + सद् + णिच् + ल्युः ।) अन्नम् । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ (प्र + सद् + णिच् + ल्युट् ।) प्रसन्नताकारकम् । यथा, बलवर्णप्रसादनमिति राजवल्लभः ॥ (यथा च महाभारते । ४ । ६९ । २२ । “प्रसादनं पाण्डवस्य प्राप्तकालं हि रोचये ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-300-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "प्रसादन" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें