🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:00:01 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

बैजिक
baijika
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
बैजिक १ वि॰ [सं॰] [वि॰ /?/ बैजिकी]
१. /?/ संबंधी ।
२. मूलभूत । मूलगत ।
३. परंपराप्राप्त । /?/ ।
४. विषय संबंधी । संभोग सो संबद्ब [को॰] ।
बैजिक २ संज्ञा पुं
१. अंकुर । /?/हेतु । कारण ।
३. आत्मा ।
४. शिशु का तैल [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
बैजिक mfn. (fr. बीज) relating to seed, seminal, paternal (opp. to गार्भिक, relating to the womb, maternal), Mn. ii, 27
sexual, v, 63
belonging to any primary cause or source or principle, original, MW.
बैजिक m. a young shoot, sprout, L.
बैजिक n. oil prepared from Moringa Pterygosperma, L.
cause, source, L.
the spiritual cause of existence, soul, spirit, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (737,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
बैजिक a. (की f.) [बीजेन निवृर्त्तं ठक्] 1 Seminal. --2 Original. --3 Relating to conception. --4 Relating to sexual union. --कः A sprout, young shoot. --कं 1 Cause, source, origin. --2 The spiritual cause of existence, soul, spirit. --3 Oil of the शिग्रु plants.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0800-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
वै(बै)जिकं, क्ली, (वीजादुत्पन्नम् । वीज + ठक् ।) शिग्रुतैलम् । हेतुः । इति मेदिनी ॥ आत्मा । इति शब्दमाला ॥
वै(बै)जिकः, पुं, सद्योऽङ्कुरः । इति मेदिनी ॥ बीज, सम्बन्धिनि, त्रि ॥ (वीर्य्यसम्बन्धिनि च त्रि । यथा, मनौ । २ । २७ । “गार्भैर्होमैर्जातकर्म्मचौडमौञ्जीनिबन्धनैः । वैजिकं गार्भिकञ्चैनो द्विजानामपमृज्यते ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-509-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें