🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:47:58 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

भानुमत्
bhānumat
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
भानुमत् १ वि॰ [सं॰]
१. दीप्तियुक्त । प्रकाशमान् ।
२. सुंदर ।
भानुमत् २ संज्ञा पुं॰
१. सूर्य ।
२. कलिंग के एक राजा का नाम ।
३. कृष्ण के एक पुत्र का नाम ।
४. पुराणानुसार केशिध्वज के एक पुत्र का नाम ।
५. भर्ग का एक नाम ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भानु—मत् mfn. luminous, splendid, beautiful, RV. &c. &c.
containing the word भानु, ŚāṅkhŚr.
भानु—मत् m. the sun, MBh.; Kāv.; Var.
N. of a man with the patr. Aupamanyava, VBr.
of a warrior on the side of the Kurus (son of Kaliṅga Sch.), MBh.
of a son of Kuśa-dhvaja or Keśi-dhvaja, Pur.
of a son of Bṛhad-aśva, BhP.
of a son of Bharga, ib.
of a son of Kṛṣṇa, ib.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (751,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भानुमत् a. 1 Luminous, bright, splendid. --2 Beautiful, handsome. --m. The sun; Ku. 3. 65; R. 6. 36; Rs. 5. 2. --ती N. of the wife of Duryodhana.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0813-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भानुमत् स्त्री भानुः किरणोऽस्त्यस्य मतुप् । १ सूर्य्ये शब्दरत्ना० २ अर्कवृक्षे च । भानुमालीत्यप्यत्र । ३ नृपभेदे पु० भा० भी० ५४ अ० । अहंजातिनृपस्य भार्य्यायां जाते कृतवीर्य्यस्य ४ दुहितृभेदे स्त्री भा० आ० ९५ अ० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4652,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें