🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:37:32 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

मित्रता
mitratā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
मित्रता संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. मित्र होने का धर्म या भाव ।
२. मित्र का धर्म ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मित्र—ता f. friendship (˚तम् सम्प्राप्तः, one who has become a friend), MBh.; Pañcat. &c.
equalness, likeness with (comp.), Vcar.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (816,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मित्रता --त्वं Friendship, friendliness.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0865-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🔁 जिनके अर्थ में "मित्रता" आता है (53)
सौहृद मित्रता । स्नेहसंबंध । सख्य । दोस्तीसौहार्द सुहृद का भाव । मित्रता । मैत्री । सख्य । दोस्तीसाख्य सखा भाव । मैत्री । मित्रतामैत्र्य मित्रता । दोस्तीसहायत्व मित्रता । मैत्रीमैत्रक मित्रता । दोस्तीमैत्री दो व्यक्तियों के बीच का मित्र भाव । मित्रता । दोस्तीसखित्व बंधुता । मित्रता । दोस्तीसौहृदय सौहृदय्य संज्ञा पुं॰ सौहार्द । मित्रता । दोस्तीसौहृद्य सौहार्द । मित्रता । बंधुता । दोस्तीसौहार्द्य सौहार्द । मित्रता । बंधुत्व । दोस्तीसहभाव साथीपन । मित्रता । सख्यताइष्टता मित्रता । मिताई । दोस्तीसाखिल्य दोस्ती । मैत्री । मित्रतामित्रभाव मित्रता । दोस्तीसखिपूर्व बंधुता । मित्रतामित्रविषय दोस्ती । मित्रताहार्दिक्य मित्रभाव । मित्रता । सुहृद्भावगठौत मेल । मिलाप । मित्रता । घनिष्ठतायारी मैत्री । मित्रताइखलास मेलमिलाप । मित्रतायावरी यावर का भाव या धर्म । मित्रता । मैत्रीसखत्व सखा होने का भाव । सखापन । मित्रता । दोस्तीसहावत मैत्री । दोस्ती । मित्रतादोस्ती मित्रता । स्नेहयाराना यार होने का भाव । मित्रता । मैत्रीसैणाचार † संज्ञा पुं॰ मैत्री व्यवहार । स्वजना- चरण । मित्रताहमचश्मी मित्रता । दोस्ती । बराबरीअजीजदारी मित्रता । दोस्तीदोस्ताना दोस्ती । मित्रतासख्य सखा का भाव । सखत्व । सखापनसहाय सहायता । मदद । सहाराबंधुता बंधु होने का भावसाहायक सहयोग । मदद । सहायतासौजन्य सुजन का भाव । सुजनता । भलमनसतसौमित्र सुमित्रा के पुत्र, लक्ष्मणपक्षपातिता पक्षपाती होने की क्रिया या भाव । पक्षग्रहणबंधुत्व बंधु होने का भाव । बंधुतासाप्तपद सप्तपदी । सात पद साथ साथ चलने या सात शब्द, वाक्य परस्पर वार्ता करने से…मित्रत्व मित्र होने का धर्म या भावसुहृत्ता सुहृत् होने का भाव या धर्मईठि पु संज्ञा स्त्रीबनक पु संज्ञा पुं॰ दे॰ वणिक्इठाई पु संज्ञा स्त्री॰भाइप पु † संज्ञा पुं॰मिलाप मिलने की क्रिया या भावविफाक संघनिबहना पार पाना । निकलना । बचना । छुट्टी पाना । छुटकारा पानावास्ता संबंध । लगाव । मुहा॰—वास्ता पड़ना = व्यवहार का अवसर आना । काम पड़ना । …हेलमेल मिलने जुलने, आने जाने, साथ उठने बैठने आदि का संबंध । घनिष्ठता । मित्रत…मुआफिकत अनुरूपतामुहब्बत प्रीति । प्रेम । प्यार । चाह । मुहा॰—मुहब्बत उछलना = प्रेम का आवेश होन…ललितोपमा एक अर्थालंकार जिसमें उपमेय और उपमान की समता जताने के लिये सम, समान, तु…
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें