🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:23:54 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

मोहना
mohanā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
मोहना १ क्रि॰ अ॰ [सं॰ मोहन]
१. किसी पर आशिक या अनुरक्त होना । मोहित होना । रीझना । उ॰—(क) सुंदर वपु अति श्यामल सोहै । देखत सुर नर को मन मौहै ।—केशव (शब्द॰) । (ख) देखत रुप सकल सुर मोहै ।—तुलसी (शब्द॰) । (ग) चारयो दल दूलह चारु बने । मोहे सुर औरन कौन गने ।—केशव (शब्द॰) ।
२. मूर्छित होना । बेहोश हो जाना । उ॰—अष्टम सर्ग महा समर कुश लव भरतहिं साथ । जुग बंधुन कर मोहिबो भरत नास तिन हाथ ।—शिरमौर (शब्द॰) ।
मोहना २ क्रि॰ स॰ [सं॰ मोहन]
१. अपने ऊपर अनुरक्त करना । मुग्ध करना । मोहित करना । लुभा लेना । उ॰—(क) पंडित अति सिगरी पुरी मनहु गिरा गति गुढ़ । सिंह नियुत जनु चंडिका मोहति मूढ़ अमूढ़ ।—केशव (शब्द॰) । (ख) बैठे जराय जरे पलका पर रामसिया सबको मन मोहै ।—केशव (शब्द॰) । (ग) अहो भले लतिका तरु सोहै । कलिन कोंपलन सों मन मोहै ।—प्रतापनारायण मिश्र (शब्द॰) ।
२. भ्रम में डाल देना । संदेह पैदा कर देना । धोखा देना । उ॰—(क) तुम आदि मध्य अवसान एक । जग मोहत हौ वपु धरि अनेक ।—केशव (शब्द॰) । (ख) अति प्रचंड रघुपति कै माया । जेहि न मोह अस को जग जाया ।—तुलसी (शब्द॰) ।
मोहना ३ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. तृण ।
२. एक प्रकार की चमेली ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मोहना (आ), f. the flower of a sort of jasmine, L.
Trigonella Corniculata, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (836,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
मोहना, स्त्री, (मोहयति पुष्पेणेति । मुह + ल्युः । टाप् ।) त्रिपुरमालीपुष्पम् । इति रत्न- माला ॥ मरुन्माला । इति शब्दमाला ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-788-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "मोहना" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें