🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:18:59 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

यष्टी
yaṣṭī
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
यष्टी संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. गले में पहनने का एक प्रकार का हार । मोतियों की ऐसी माला जिसमें बीच बीच में मणि भी हो ।
२. मुलेठी ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
यष्टी f. = यष्टि. Also in comp. for यष्टि.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (849,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
यष्टिः --ष्टी f. [यज्-क्तिन् नि˚ न संप्रसारणं] 1 A stick, staff. --2 A cudgel, mace, club. --3 A column, pillar, pole. --4 A perch, as in वासयष्टि. --5 A stem, support. --6 A flagstaff; as in ध्वजयष्टि. --7 A stalk, stem. --8 A branch, twig; कदंबयष्टिः स्फुटकोरकेव U. 3. 42; so चूतयष्टिः Ku. 6. 2; सहकारयष्टिः &c. --9 A string, thread (as of pearls), a necklace; विमुच्य सा हारमहार्यनिश्चया विलोलयष्टिप्रविलुप्तचंदनं Ku. 5. 8; R. 13. 54. --10 Any creeping plant. --11 Anything thin, slim, or slender (at the end of comp. after words meaning ‘the body’); तं वीक्ष्य वेपथुमती सरसां गयष्टिः Ku. 5. 85 ‘with her slender or delicate frame perspiring’. --12 A reed. --13 The arm. --14 Liquorice. --15 Sugar-cane. --Comp. --ग्रहः a club-bearer, staff-bearer. --निवासः {1} a stick or rod serving as a perch for peacocks &c.; वृक्षेशया यष्टिनिवासभंगात् R. 16. 14. {2} a pigeonhouse resting on upright poles. --प्राण a. {1} feeble or powerless. {2} out of breath. --मधु n., मधुका liquorice.
यष्टी See यष्टि.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0890-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
यष्टी, स्त्री, (यष्टि + “कृदिकारादक्तिनः ।” इति ङीष् ।) यष्टिमधु । इति भावप्रकाशः ॥ (यथास्याः पर्य्यायः । “यष्टी यष्ट्याह्वयं प्रोक्तं मधुकं मधुयष्टिका ।” इति गारुडे २०८ अध्यायः ॥ तथास्या गुणाः । भावप्रकाशस्य पूर्व्वग्वण्डे १ । “यष्टी हिमा गुरुः साद्वी चक्षुष्या बलवर्ण- कृत् । [] सुस्निग्धा शुक्रला केश्या स्वर्य्या पित्तानिला- स्रजित् । व्रणशोथविषच्छर्द्दितृष्णाग्लानिक्षयापहा ॥” (हारभेदः । तल्लक्षणं यथा, बृहत्संहिता- याम् । ८१ । ३६ । “संयोजिता या मणिना तु मध्ये यष्टीति सा भूषणविद्भिरुक्ता ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-028-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "यष्टी" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें