🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:48:42 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

रोमक
romaka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
रोमक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. साँभर झील का नमक । साकंभरी लवण । पाँशु लवण ।
२. एक प्रकार का चुबक (को॰) ।
रोमक २ संज्ञा पुं॰
१. रोम नगर का वासी । रोम देश का मनुष्य । रोमन ।
२. रोम नगर या देश ।
३. ज्योतिष सिद्धांत का एक भेद ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. रोमक m. Rome, Siddhāntaś.
‘the Roman’, N. of a partic. astronomer, Var.
N. of a village in the north of India g. पलद्य्-आदि
of a partic. mixed caste (v.l. for रामक), Vas.
= रोमक-सिद्धान्त below
pl. N. of a people, MBh. ii, 1837 (cf. 2. रोमन्)
the people of the Roman empire, the Romans, VarBṛS.
2. रोमक n. (fr. रुमा) a kind of saline earth and the salt extracted from it (accord. to some ‘the salt from the lake Sambar in Ajmere’), Suśr. &c. (cf. रौमक)
a kind of magnet, L.
रोमक See under 1. रोमन्.
3. रोमक n. hair (= रोमन्), Hcat. (esp. ifc. f(इका). ).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (889,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
रोमकः 1 The city of Rome. --2 A Roman, an inhabitant of Rome (usually in pl.). --कं 1 A kind of salt (पांशुलषण). --2 A kind of magnet. --Comp. --पत्तनं the city of Rome. --सिद्धांतः one of the five chief Siddhāntas (so called because it was probably derived from the Romans).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0918-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
रोमक न० रोमेव निविडं कायति कै क । (रुम) १ नगरे सू० सि० । २ पांशुलवणे ३ अयस्कान्ते च राजनि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4815,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
रोमकं, क्ली, (रोमे कायतीति । कै + कः ।) पांशुलवणम् । (यथा, सुश्रुते । १ । ४२ । “सैन्दवसौवर्च्चलविडपाक्यरोमकसामुद्रकपक्त्रिम- यवक्षारोषप्रसूतसुवर्च्चिकाप्रभृतीनि समासेन लवणो वर्गः ॥”) अयस्कान्तभेदः । इति राज- निर्घण्टः ॥ (रोमैव । जनपदविशेषः । तद्देश- वासिनि, पुं भूम्नि । यथा, महाभारते । २ । ५० । १५ । “औष्णीकानन्तवासांश्च रोमकान् पुरुषादकान् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-187-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "रोमक" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें