🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:31:41 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

लास
lāsa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
लास ३ वि॰ [सं॰]
१. चमकता हुआ शोभित ।
२. इधर उधर हिलता हुआ । कपिन [को॰] ।
लास १ संज्ञा पुं॰ [सं॰ लास्य]
१. एक प्रकार का नाच । दे॰ लास्य । ललित नृत्य ।
२. मटक । उ॰—लास भरी भौंहन विलास भरे भाल मृदु हास भरे अधर सुधारस घुरे परैं ।—देव (शब्द॰) ।
लास २ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. जूस । रसा । शोरबा ।
२. उछलकूद । स्वच्छंद क्रीड़ा (को॰) ।
३. लास्य । एक नृत्य, विशेषतः स्त्रियों का (को॰) ।
लास ३ संज्ञा पुं॰ [?] उस छड़ के दोनों कोने जिसे पाल बाँधने के लिये मस्तूल में लटकाते हैं । (लश॰) । मुहा॰—लास करना=चलती हुई नाव को रोकने के लिये डाँडों को बहते हुए पानी में बेड़े बल में ठहराना । (लश॰) ।
लास पु संज्ञा पुं॰ [सं॰ लास्य] दे॰ लास्य । उ॰—तांडव लासि ओर अंग को गनें जे जे रुचि उपजत जा के ।—स्वा॰ हरिदास (शब्द॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लास m. the act of jumping, sporting, dancing, Ṛt. (cf. रास)
dancing as practised by women, L.
soup, broth (= यूष), L.
saliva (?), in अलास, q.v.
लास लासिन्, लास्य See p. 899, col. 2.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (899,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लासः [लस्-घञ्] 1 Jumping, sporting, skipping about, dancing; मदनजनितलासैः Rs. 6. 30. --2 Dalliance, wanton sport. --3 Dancing as practised by women. --4 Soup, broth.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0928-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लासः, पुं, (लस् + घञ् ।) नृत्यमात्रम् । स्त्रीणां नृत्यम् । इति शब्दरत्नावली ॥ (यथा, ऋतु- संहारे । ६ । ३१ । “मदनजनितलासैर्दृष्टिपातैर्म्मुनीन्द्रान् स्तनभरनतनार्य्यः कामयन्ति प्रशान्तान् ॥”) यूषः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-216-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें