🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:11:25 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

लिंगी
liṃgī
🟠 शब्दसागर🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
लिंगी १ वि॰ [सं॰ लिङ्गिन्]
१. चिह्नवाला । निशानवाला ।
२. किसी चिह्न को धारण करने का अधिकारी (को॰) ।
३. जिसका मन और काम समान हो । विचार और कार्य में एक सा (को॰) ।
४. चिह्नित । अकित (को॰) ।
५. सूक्ष्म शरीरी वा लिंगदेही (को॰) ।
६. बाहरी रूपरंग या वेश बनाकर काम निकालनेवाला । आडंबरी । धमब्बजी ।
लिंगी २ संज्ञा पुं॰
१. वर्णिलिंगी । ब्रह्मचारी ।
२. शिवलिंग का पूजक ।
३. दंभी या छली व्यक्ति ।
४. हाथी ।
५. कारण । मूल ।
६. परमात्मा ।
७. एक शैव संप्रदाय [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लिङ्गी [न्], पुं, (लिङ्गमस्त्यस्येति । इनिः ।) हस्ती । इति जटाधरः ॥ त्रि, धर्म्मध्वजी । यथा, -- “अलिङ्गी लिङ्गवेशेन यो लिङ्गमुपजीवति । स लिङ्गिनां हरेदेनस्तिर्य्यग्योनौ च गच्छति ॥” इति कौर्म्मे उपविभागे १५ अध्यायः ॥ (वासनाश्रयः । इति श्रीधरस्वामी ॥ यथा, भागवते । ४ । २९ । ६५ । “तेनास्य तादृशं राजन् लिङ्गिनो देहसम्भ- वम् । श्रद्धत्स्वाननुभूतोऽर्थो न मनः स्प्रष्टुमिच्छति ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-223-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬