🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:42:15 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

लिखित
likhita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
लिखित १ वि॰ [सं॰] लिखा हुआ । लिपिबद्ध किया हुआ । अंकित ।
लिखित २ संज्ञा पुं॰
१. लिखी हुई बात । लेख । विशेष—व्यवहार (मामले, मुकदमे) में 'लिखित' चार प्रकार के प्रमाणों में से एक है । साक्षियों में भी एक 'लिखित' साक्षी होते हैं । अर्थी जिसे लाकर लिखा दे, वह लिखित साक्षी होगा । (मिताक्षरा) ।
२. रचना, लेख या पुस्तक आदि ।
३. लिखी हुई सनद । प्रमाण- पत्र ।
४. एक स्मृतिकार ऋषि ।
५. चित्र । तसवीर (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लिखित mfn. scratched, scraped, scarified, AV. &c. &c.
written, Pañcat.; Kathās. (= mentioned, Inscr.)
drawn, delineated, sketched, painted, Kāv.; VarBṛS.
लिखित m. N. of a Ṛṣi and author of a work on law (frequently mentioned together with Śaṅkha q.v.), MBh. (IW. 302)
N. of Śaṅkha's brother (whose hands were cut off by king Su-dyumna as a punishment for having eaten some fruit in Śaṅkha's hermitage without leave, described in MBh. xii, 668 &c.)
लिखित n. a writing, written document, scripture, Yājñ., Sch. (IW. 297).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (901,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लिखित p. p. [लिख्-क्त] Written, painted, scratched &c; see लिख्. --तः N. of a writer on law (mentioned along with शंख). --तं 1 A writing, document. --2 Any book or composition.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0928-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लिखित न० लिख--भावे क्त । १ लेखने । आधारे क्त । २ लिपौ अमरः । विवादे अर्थसाधके ३ पत्रे च “प्रमाणं लिखितं भक्तिः” स्मृतिः । लेख्यशब्दे दृश्यम् । ४ स्मृतिकारके शङ्खमुनिभ्रातरि मुनिभेदे पु० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4826,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लिखितं, क्ली, (लिख + भावे क्तः ।) लिपिः । इत्यमरः ॥ लेखनम् । इति भरतः ॥ (लिख + कर्म्मणि क्तः ।) लिखितपत्रादौ, त्रि । यथा, -- “प्रमाणं लिखितं भुक्तिः साक्षिणश्चेति कीर्त्तितम् ॥” इति मिताक्षरायां याज्ञवल्क्यः ॥ मुनिविशेषे, पुं । यथा, श्राद्धतत्त्वे याज्ञवल्क्येः ॥ “पराशरव्यासशङ्खलिखिता दक्षगोतमौ । शातांतपो वशिष्ठश्च धर्म्मशास्त्रप्रयोजकाः ॥”
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-217-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "लिखित" आता है (13)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें