🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:49:57 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

लोमशातन
lomaśātana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
लोमशातन संज्ञा पुं॰ [सं॰] हरताल ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
लोम—शातन n. ‘hair-remover’, a depilatory, Cat.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (908,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लोमशातन न० लोमानि शातयति शद--णिच् तान्ता- देशः ल्यु । लोमपातने औषधभेदे गरु० पु० १८५ अ० तदौषधमुक्तं यथा “हरितालशङ्खचूर्णं कदलीदलभ- स्मना । एतद्द्रव्येण चोद्वर्त्त्य लोमशातनमुत्तमम् । ल वणं हरितालञ्च तण्डुल्याश्च फलानि च । लाक्ष र स- कमायुक्तं लोमशातनमुत्तमम् । सुधा च हरितालञ्च शङ्खञ्चैव मनःशिला । सैन्धवेन सहैकत्र छागमूत्रेण पेष- येत् । तत्क्षणोद्वर्त्तनादेव लोमशातनमुत्तमम्” ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4834,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
लोमशातनं, क्ली, (लोम्नां शातनम् ।) लोम- पातनम् । तस्यौषधानि यथा, -- “हरितालं शङ्खचूर्णं कदलीदलभस्मना । एतद्द्रव्येण चोद्बर्त्त्य लोमशातनमुत्तमम् ॥ लवणं हरितालञ्च तण्डुल्याश्च फलानि च । लाक्षारससमायुक्तं लोमशातनमुत्तमम् ॥ सुधा च हरितालञ्च शङ्खञ्चैव मनःशिला । सैन्धवेन सहैकत्र छागमूत्रेण पेषयेत् । तत्क्षणोद्बर्त्तनादेव लोमशातनमुत्तमम् ॥” इति गारुडे १८५ अध्यायः ॥ (तथाच । “भल्लातकं बिडङ्गञ्च यवक्षारञ्च सैन्धवम् । मनःशिला शङ्खचूर्णं तैलपक्वं तथैव च । लोमानि शातयत्येव नात्र कार्य्या विचारणा ॥” इति वैद्यके भैषज्यधन्वन्तरौ वशीकरणाद्यधि- कारे ॥ * ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-235-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "लोमशातन" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬