🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:50:10 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

वितत
vitata
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
वितत १ वि॰ [सं॰]
१. विस्तृत । फैला हुआ ।
२. आयत । विशाल । विस्तीर्ण (को॰) ।
३. किया हुआ । संपन्न । कार्यन्वित (को॰) ।
४. ढका हुआ । आच्छादित (को॰) ।
५. खींचा हुआ । कर्षित । झुकाया हुआ (धनुष या ज्या) । जैसे, विततधनु, विततज्या (को॰) ।
वितत २ संज्ञा पुं॰
१. वीणा अथवा उससे मिलता जुलता हुआ और कोई बाजा ।
२. मृदंग या ढोल आदि आनद्ध बाजों से उत्षन्न होनेवाला शब्द ।
३. दे॰ प्रतान (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वि-तत &c. See below.
वि-तत mfn. spread out, extended &c.
diffused, drawn (as a bow-string), RV.
bent (as a bow), R.
covered, filled, Hariv.
prepared (as a road), AV.
extensive, far-spreading, broad, wide (अम् ind.), VS. &c. &c.
वि-तत n. any stringed instrument (such as a lute &c.), L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (962,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वितत p. p. 1 Spread out, extended, stretched. --2 Elongated, large, broad. --3 Performed, accomplished, effected; विततयज्ञः Ś. 7. 34. --4 Covered. --5 Diffused; (see तन् with वि). --तं Any stringed instrument, such as a lute &c. --Comp. --धन्वन् a. one who has fully drawn or stretched his bow.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0973-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विततं, त्रि, (वि + तन् + क्तः ।) विस्तृतम् । (यथा, प्रबोधचन्द्रोदये । ३ । ५ । “उद्गायन्ति यशांसि यस्य विततैर्नादैः प्रचण्डा- निल- प्रक्षुभ्यत्करिकुम्भकूटकुहरव्यक्तै रणक्षौ णयः ॥”) वीणादिवाद्यम् । इत्यमरे ततशब्दार्थदर्शनात् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-385-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें