🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:47:20 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

विशारद
viśārada
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
विशारद १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. वह जो किसी विषय का अच्छा पंडित या विद्वान् हो ।
२. वह जो किसी काम में बहुत कुशल हो । दक्ष ।
३. वह जिसे अपनी शक्ति पर भरोसा हो ।
४. वकुल वृक्ष । मौलसिरी ।
विशारद २ वि॰
१. विख्यात । प्रसिद्ध । मशहूर ।
२. श्रेष्ठ । उत्तम ।
३. प्रगल्भ । साहसी । भरोसे का (को॰) ।
४. अभिमानी । घमंडी ।
५. चतुरतापूर्ण (को॰) ।
६. वचन का वक्तृत्व शक्ति से हीन (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वि—शारद mf(आ)n. experienced, skilled or proficient in, conversant with (loc. or comp.; -त्व n., Pañcad.), Mn.; MBh. &c.
learned, wise, W.
clever (as a speech), BhP.
of a clear or serene mind, Lalit.
famous, celebrated, W.
beautifully autumnal, Vās.
lacking the gift of speech, ib.
bold, impudent, ib.
= श्रेष्ठ, L.
वि—शारद m. Mimusops Elengi, Kir., Sch.
N. of an author and of another person, Cat.
वि-शारद See p. 952, col. 3.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (952,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
विशारद a. 1 Clever, skilful or proficient in, versed in, conversant with (usually in comp.); मधुदानविशारदाः R. 9. 29, 8. 17. --2 Learned, wise. --3 Famous, celebrated. --4 Bold, confident. --दः The Bakula tree.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0994-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विशारद पु० विशालं ददाति दा--क लस्य रः । १ बकुलवृक्षे २ क्षुद्रदुरालभायां स्त्री राजनि० । ३ पण्डिते पु० ४ प्रगल्भं त्रि० अमरः ५ श्रेष्ठे च त्रि० अजयः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4922,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विशारदः, त्रि, विद्वान् । (यथा, मनुः । ७ । ६३ । “दूतञ्चैव प्रकुर्व्वीत सर्व्वशास्त्रविशारदम् ॥”) प्रगल्भः । इत्यमरः ॥ प्रसिद्धः । इति हारा- वली ॥ श्रेष्ठः । इत्यजयपालः ॥ वकुले, पुं । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-434-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "विशारद" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें