🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:23:39 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

वेधस्
vedhas
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वेधस् mfn. (in some meanings prob. connected with वि-√ धा; nom. m. वेधास् acc. वेधसम् or वेधाम्) pious, religious, virtuous, good, brave (also applied to gods), RV.; AV.; TS.; MBh.; Hariv.
wise, Kām.
performing, accomplishing (in गम्भीर-व्˚), BhP.
वेधस् m. a worshipper of the gods, RV.
an arranger, disposer, creator (esp. applied to Brahmā, but also to Prajāpati, Puruṣa, Śiva, Viṣṇu, Dharma, the Sun &c.), MBh.; Kāv. &c.
an author, Rājat.; Sarvad.
a wise or learned man, L.
N. of the father of Hari-ścandra (see वैदस).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1018,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वेधस् m. [विधा असुन् गुणः] 1 A creator; Māl. 1. 21. --2 N. of Brahman, the creator; तं वेधा विदधे नूनं महाभूतसमाधिना R. 1. 29; Ku. 2. 16, 5. 41. --3 A secondary creator (such as Dakṣa, sprung from Brahman); Ku. 2. 14. --4 N. of Śiva. --5 Of Viṣṇu. --6 The sun. --7 The Arka plant. --8 A learned man. --9 A priest. --10 N. of Soma. --11 A poet.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1011-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
वेधस् पु० वि + धा--असुन् गुणः । १ हिरण्यगर्भे जगत्स्रष्टरि २ विष्णौ अमरः । ३ सूर्य्ये ४ श्वेतार्कवृक्षे शब्दच० । ५ पण्डिते विश्वः ६ सूर्य्यवश्ये नृपभेदे वह्निपु० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4969,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें