🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:04:43 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शरु
śaru
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शरु १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. क्रोध । गुस्सा ।
२. वज्र ।
३. बाण । तीर ।
४. आयुध । शस्त्र । हथियार ।
५. हिंसा । हत्या । मार डालना ।
६. वह जो हिंसा करता हो । हिंसक ।
७. महाभारत के अनुसार एक गंधर्व का नाम ।
८. विष्णु (को॰) ।
९. बाण चलाने का अभ्यास (को॰) ।
शरु २ वि॰
१. बहुत पतला ।
२. जिसका अगला भाग बहुत ही छोटा या नुकीला हो ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शरु m. or (more frequently) f. a missile, dart, arrow, AV.
शरु m. any missile weapon (esp. the thunderbolt of Indra and weapon of the Maruts; f. also that weapon personified), RV.
शरु m. a partridge, L.
anger, passion, L.
N. of Viṣṇu, L.
of a Deva-gandharva, MBh.; of a son of Vasu-deva, MW.
शरु [cf. Goth. hairus.]
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1056,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शरुः 1 An arrow. --2 A weapon. --3 The thunderbolt of Indra. --4 Anger, passion. --5 Practice of archery.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1036-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शरु पु० शॄ--उन् । १ क्रोधे २ वज्रे मेदि० । ३ वाणे हेमच० । ४ आयुधे च संक्षिप्तसा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5087,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शरुः, पुं, (शॄ हिंसायाम् + “शॄस्वृस्निहित्रप्य- सीति ।” उणा० १ । ११ । इति उः ।) क्रोधः । वज्रम् । इति मेदिनी ॥ बाणः । इति हेम- चन्द्रः ॥ आयुधम् । इति सिद्धान्तकौमुद्या- मुणादिवृत्तिः ॥ (हिंसा । यथा, ऋग्वेदे । ६ । २७ । ६ । “वृचीवन्तः शरवे पत्यमानाः ।” “शरवे हिंसायै ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥ गन्धर्व्वविशेषः । यथा, महाभारते । १ । १२३ । ५५ । “विश्वावसुर्भुमन्युश्च सुचन्द्रश्च शरुस्तथा ॥” हिंसके, त्रि । यथा, तत्रैव । ७ । ७१ । १ । “दिवा नक्तं शरुमस्मद्युयोतम् ॥” “शरुं हिंसकम् ।” इति तद्भाष्ये सायणः ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-031-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें