🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:45:16 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शांता
śāṃtā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शांता संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ शांन्ता]
१. अयोध्या के राजा दशरथ को कन्या और महर्षि ऋष्यश्रृंग की पत्नी । विशेष—दशरथ ने अपने मित्र अंग देश के राजा लोमपाद (रामपाद) को अपनी कन्या शांती पोष्यपुत्रिका के रूप में दी थि ।
२. रेणुका ।
३. दूर्वा । दूब ।
४. शमा । छिकुर ।
५. अंविला ।
६. संगीत में एक श्रुति ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शान्ता (आ), f. (in music) a partic. Śruti, Saṃgīt.
Emblica Officinalis, L.
Prosopis Spicigera and another species, L.
a kind of Dūrvā grass, L.
a partic. drug (= रेणुका), L.
N. of a daughter of Daśa-ratha (adopted daughter of Loma-pāda or Roma-pāda and wife of Ṛṣya-śṛṅga), MBh.; Hariv.; R.
(with Jainas) of a goddess who executes the orders of the 7th Arhat, L.
of a Śakti, MW.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1064,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शांता N. of the daughter of Daśaratha, adopted by the sage Lomapāda and subsequently married by Ṛṣyaśṛṅga; see U. 1. 4. and ऋष्यश्टंग also.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1040-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शान्ता, स्त्री, दशरथराजकन्या । दशरथेन कन्यार्थं लोमपादाय राज्ञे प्रदत्ता । सा च ऋष्यशृङ्ग- भार्य्या । इति रामायणम् ॥ (यथा, उत्तर- चरिते १ अङ्के । “कन्यां दशरथो राजा शान्तां नाम व्यजी- जनत् । अपत्यकृतिकां राज्ञे लोमपादाय यां ददौ ॥”) शमीभेदः । तत्पर्य्यायः । शुभा २ भद्रा ३ अप- राजिता ४ जया ५ विजया ६ । अस्या गुणाः शमीवत् । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-046-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें