🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:37:44 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शाकट
śākaṭa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
गाड़ी खींचने वाला (2.9.65)
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शाकट १ वि॰ [सं॰]
१. शकट या गाड़ी संबंधी । गाड़ी का ।
२. गाड़ी में लदा हुआ या जाता हुआ (को॰) ।
शाकट २ संज्ञा पुं॰
१. गाड़ी का बैल या जानवर ।
२. गाड़ी का बोझ ।
३. लिसोड़ा । लगेरा ।
४. धव वृक्ष ।
५. खेत । क्षेत्र । जैसे,—शाकशाकट ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. शाकट n. (ifc.) = next (cf. इक्षु-श्˚).
2. शाकट mf(ई)n. (fr. शकट) relating or belonging to a cart, going in a cart, drawing a cart, filling a cart &c., L.
शाकट m. a draught-animal, L.
a cart-load, L.
Cordia Latifolia, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1061,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शाकट a. (टी f.) [शकटाय हितं अण्] 1 Relating to a cart. --2 Going in a cart. --टः 1 A draught-ox. --2 The tree called श्लेष्मातक. --टं A [] field; cf. शाकशाकट.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1038-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शाकट न० शकटाय हितम् अण् । १ शकटसम्बन्धियुगादौ २ शकटयोद्धरि च मेदि० । २ श्लेष्मातक वृक्षे राजनि० । ४ धववृक्षे च पु० रत्नमा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5095,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शाकटं, त्रि, (शकट + अण् ।) शकटस्येदम् । शकटवोढा । इति मेदिनी ॥
शाकटः, पुं, श्लेष्मान्तकवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥ (शकटं वहतीति । शकट + “शकटादण् ।” ४ । ४ । ८० । इत्यण् ।) युगादिवोढा । तत्- पर्य्यायः । युग्यः २ प्रासङ्ग्यः ३ । इत्यमरः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-042-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें