🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:19:47 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शॄ
śṝ
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शॄ cl. 9. P. (Dhātup. xxxi, 18) शृणाति (pr. p. Ā. शृणान, RV.; Impv. शृण, AV.; pf. शशार, 2. sg. शशरिथ, 3. pl. शशरुः, or शश्रुः Gr.; शश्रे, AV.; aor., अशरीत्, अशरैत्, AV.; अशारीत् Gr.; Prec. शीर्यात्, ib.; fut. शरीता or शरिता, शरीष्यति or शरिष्यति, ib.; शरिष्यते, Br.; inf. शरीतुम् or शरितुम् Gr.; शरीतोस्, RV.; शरितोस्, AitĀr.; ind.p. -शीर्य, Br.), to crush, rend, break (Ā. with reference to self, as ‘to break one's own arm’), RV.; AV.; Br.; to kill (game), Kir. xiv, 13 : Pass. शीर्यते (mc. also ˚ति; aor. अशारि, शारि), to be crushed or broken or rent or shattered, RV. &c. &c.; to fall out or off, MBh.; Kāv. &c.; to be worn out, decay, wither, fade, ŚBr.; Hariv. &c.: Caus. शारयति (aor. अशीशरत्) Gr.: Desid. शिशरीषति or शिशरिषति, शिशीर्षति, ib. : Intens. शेशीर्यते, शाशर्ति, ib.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1088,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शॄ {c9c} P. (शृणाति, शीर्ण) 1 To tear asunder, tear to pieces. --2 To hurt, injure. --3 To kill, destroy; वनाश्रयाः कस्य मृगाः परिग्रहाः शृणाति यस्तान् प्रसभेन तस्य ते Ki. 14. 13. --Pass. ( [] शीर्यते) 1 To be shattered. --2 To wither, decay, waste away. --WITH अव or वि to seize away. (--Pass.) to fade or wither; मूर्ध्नि वा सर्वलोकस्य विशीर्येत वनेऽथवा Bh. 2. 104.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1054-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शॄ हिंसने क्र्या० प्वा० पर० सेट् । शृणाति अशारीत् । शीर्णः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5139,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शॄ, गि हिंसने । इति कविकल्पद्रुमः ॥ क्र्या०- पर०-सक०-सेट् ।) गि, शृणाति । शीर्णः शीर्णिः । इति दुर्गादासः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-135-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬