🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:37:07 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शौकरवं
śaukaravaṃ
🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शौकरवं, क्ली, (शूकरस्येदमिति । शूकर + अण् ।) तीर्थविशेषः । यथा, -- वराह उवाच । “शृणु मे परमं गुह्यं यत्त्वया परिपृच्छितम् । मम क्षेत्रं परञ्चैव शुद्धं भागवतप्रियम् ॥ परं कोकामुखं स्थानं तथा कुब्जाम्रकं परम् । परं शौकरवं स्थानं सर्वसंसादमोक्षणम् ॥ यत्र संस्था च मे देदि ह्युद्धृतासि रसातलात् । यत्र भागीरथी गङ्गा मम शौकरवे स्थिता ॥ धरण्युवाच । केषु लोकेषु यान्तीश शौकरे ये मृताः प्रभो ! । किं वा पुण्यं भवेत्तत्र स्नातस्य पिबतस्तथा ॥ कति तीर्था विशालाक्ष । क्षेत्रे शौकरवे तव । धर्म्मसंस्थापनार्थाय तद्विष्णो ! वक्तुमर्हसि ॥ वराह उवाच । शृणु तत्त्वे न मे देवि ! यत्त्वं मां परिपृच्छसि । कां गतिं ते प्रपद्यन्ते नरा शौकरवे मृताः ॥ तेषां स्नानस्य वै पुण्यं गतस्यैव मृतस्य वा । तत्र यानि च तीर्थानि मम संस्थानसंस्थिताः ॥ शृणु पुण्यं महाभागे मम क्षेत्रेषु सुन्दरि । [] प्राप्नु वन्ति महाभागे गत्वा शौकरवं प्रति ॥ दश पूर्व्वापरांश्चापि अपरान् सप्त पञ्च च । स्वर्गं गच्छन्ति ते तत्र ये मृतास्तेषु जन्तवः ॥ गमनादेव सुश्रोणि ! मुखस्य मम दर्शनात् । सप्तजन्मान्तरे भद्रे जायते विपुले कुले ॥ धनधान्यसमृद्धेषु रूपवान् गुणवान् शुचिः । मद्भक्तश्चैव जायेते मम कर्म्मपरायणः ॥ एवं वै मानुषो भूत्वा अपराधविवर्ज्जितः । गमनं तस्य क्षेत्रस्य मरणं तत्र कारणम् ॥ ये मृतास्तत्र सुश्रोणि क्षेत्रे शौकरवे मम । शङ्खचक्रगदापद्मचतुर्हस्ताश्चतुर्भुजाः । त्यक्त्वा कलेवरं तूर्णं मम लोकाय गच्छति ॥” इति वाराहे शौकरतीर्थमाहात्म्ये आदित्यवर- प्रदानगृध्रजम्बुकोपाख्याननामाध्यायः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-142-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें