🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:51:22 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

संदिग्ध
saṃdigdha
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सं-दिग्ध mfn. smeared over, besmeared or covered with (instr. or comp.), MBh.; Kāv. &c.
confused, confounded with, mistaken for (instr. or comp.), Nir.; Kum.
questioned, questionable, MBh.; Kāv. &c.
precarious, doubtful, dubious, uncertain, unsettled, doubtful about, despairing of (comp.), ib.
riskful, dangerous, unsafe (as a ship), Gaut.
सं-दिग्ध (अम्), n. an ambiguous suggestion or expression, Kpr.; Pratāp.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1143,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संदिग्ध p. p. 1 Besmeared, covered. --2 Dubious, doubtful, uncertain; as in संदिग्धमति --बुद्धि &c. --3 Mistaken for or confounded with. --4 Doubted, questioned. --5 Confused, obscure, unintelligible (as a sentence). --6 Dangerous, risky, unsafe. --7 Envenomed. --ग्धं 1 A doubt, uncertainty. --2 Besmearing. --Comp. --अर्थ a. ambiguous, dubious in sense. --(र्थः) {1} an ambiguous or doubtful meaning. {2} a disputed matter. --मति, --बुद्धि a. sceptical, doubtful.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1088-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सन्दिग्ध त्रि० सम + दिह्--कर्त्तरि क्त । १ सन्देहयुक्ते । क- र्मणि क्त । २ सन्देहविग्रये ३ सम्यगलिप्ते च । भावे क्त । ४ मन्देहे ५ संलेप च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5211,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सन्दिग्धः, त्रि, (सं + दिह + क्तः ।) सन्देहयुक्तः । यथा, -- “न तावत् सन्दिग्धसाध्यधर्म्मत्वं पक्षत्वमिति पक्षतामूलम् ॥”
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-239-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "संदिग्ध" आता है (17)
सहृल्लेख संदेहास्पद । आपत्तिजनक । संदिग्धसंदिहान संदिग्ध । संशयपूर्णसविकल्प विकल्प सहित । संदेहयुक्त । संदिग्धविकल्पित जिसके संबंध में निश्चय न हो । संदिग्धसंशयोपेत संशययुक्त । संदिग्ध । अनिश्चितसंशयात्मक जिसमें संदेह हो । संदिग्ध । शुबहे का । अनिश्चितमाधी भैरव राग के एक पुत्र का नाम । (संदिग्ध)सांशायिक संदेहास्पद । संदिग्धसंदेहात्मक संदिग्धसंदेहास्पद संदेह का स्थान । संदिग्धविचिकित्सित संदिग्ध । संदेहास्पदवैकल्पिक जो किसी एक पक्ष में हो । एकांगीसंकसुक जो स्थिर न हो । चंचलविशयी वह जिसे किसी प्रकार की शंका या संदेह हो । संशयात्माविचिंत्य जो चिंतन करने या सोचने के योग्य होदुफसली दोनों फसलों में उत्पन्न होनेवाला । वह जिंस जो रबी और खरीफ दोनों में होसंशायित संशययुक्त । दुबधा में पड़ा हुआ
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬