🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:42:55 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

संधित
saṃdhita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
संधित १ वि॰ [सं॰ सन्धित]
१. जिसमें संधि हो । संधियुक्त ।
२. एक में मिलाया हुआ (को॰) ।
३. बद्ध । बँधा हुआ (को॰) ।
४. संधान किया हुआ । स्थिर किया हुआ । रखा हुआ । जैसे,— धनुष पर तीर (को॰) ।
५. अचार डाला हुआ (को॰) ।
६. जिसने संधि किया हो या जिससे संधि हुई हो (को॰) ।
संधित २ संज्ञा पुं॰
१. आसव । अर्क ।
२. अचार (को॰) ।
३. अलग हुए बालों को एक में बाँधना (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संधित mfn. joined or fastened together, MBh.; Hariv.; Rājat. &c.
put to or on, fixed (as an arrow), MBh.; BhP.
joined or united with (मृत्यु-स्˚, ‘united with or destined to death’), ib.
allied, one who has concluded an alliance, MBh.; Pañcat. &c.
concluded (as an alliance) See समसंध्˚
prepared, mixed together, Bhpr.
pickled, W.
w.r. for संदित, Mn. viii, 342
संधित m. binding the parted hair, L.
संधित n. pickles, W.
spirituous liquor, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1145,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संधित a. 1 United, joined; Pt. 2. 35. --2 Bound, tied. --3 Reconciled, allied. --4 Fixed, fitted. --5 Mixed together. --6 Pickled, preserved. --तं 1 Pickles. --2 Spirituous liquor.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1089-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सन्धित त्रि० सन्धा जाताऽस्य तार० इतच् । १ कृतसन्धे २ मिलिते च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5213,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सन्धितः, त्रि, (सन्धा जातास्येति । सन्धा + इतच् ।) सन्धियुक्तः । मिलितः । यथा, -- “अस्मद्वराद्दिव्यवपुः सन्धितः सन्धिमानसौ । आर्य्यत्वादार्य्यराजाख्यः ख्यातो भुवि भवि- ष्यति ॥” इति राजतरङ्गिण्याम् २ तरङ्गः ॥ आसवादि । यथा, -- “कार्त्तिके वर्ज्जयेत् कांस्यं कार्त्तिके शुक्लसन्धि- तम् ।” इति श्रीहरिभक्तिविलासे १६ विलासः ॥ शुक्लं काञ्जिकादिपर्य्युषितद्रव्यं सन्धितञ्च वर्ज्ज- येत् । इति तट्टीका ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-241-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें