🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:58:36 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

संप्रति
saṃprati
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
संप्रति १ अव्य॰ [सं॰ सम्प्रति]
१. इस समय । अभी । आजकल ।
२. मुकाबले में ।
३. ठीक तौर से । ठीक ढंग से ।
४. उपयुक्त समय पर । ठीक समय पर ।
संप्रति २ संज्ञा पुं॰
१. पूर्व अवसर्पिणी के २४ वें अर्हत् का नाम । (जैन) ।
२. अशोक का पोता । कुनाल का एक पुत्र ।
संप्रति संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ सम्प्रत्ति] पूर्ण रूप से दे देना । पूरी तरह दे देना [को॰] । यौ॰—संप्रत्तिकर्म = पूर्णतः प्रदान करने की क्रिया ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. सम्-प्रति ind. directly over, against or opposite, close in front of (acc.), ŚBr.; PārGṛ.
rightly, in the right way, at the right time, Br.; ChUp.
exactly, just, TS.; ŚBr.; ChUp.
now, at this moment, at present, Kāv.; RāmatUp.; VarBṛS. &c.
(with impf.) immediately, at once, Kathās.
2. सम्-प्रति m. N. of the 24th Arhat of the past Utsarpiṇī, L.
of a son of Kuṇāla, HPariś.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1174,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संप्रति ind. Now, at present, at [] this time; अयि संप्रति देहि दर्शनं Ku. 4. 28.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1103-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सम्प्रति अव्य० सम् + प्रति + समाहारद्वन्द्वः । इदानीमित्यर्थे अमरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5239,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सम्प्रति, व्य, (सम् च प्रति च द्वयोः समाहारः ।) अस्मिन् काले । तत्पर्य्यायः । एतर्हि २ इदानीं ३ अधुना ४ सांप्रतम् ५ । इत्यमरः । ३ । ४ । २३ ॥ (यथा, भागवते । ७ । १ । १७ । “सम्प्रत्यमर्षी गोविन्दे दन्तवक्रश्च दुर्म्मतिः ॥”)
सम्प्रतिः, पुं, अतीतकल्पीयार्हद्भेदः । इति हेम- चन्द्रः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-282-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "संप्रति" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें