🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:30:25 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

संश्रित
saṃśrita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
संश्रित १ वि॰ [सं॰]
१. जुड़ा या मिला हुआ । संयुक्त ।
२. लगा हुआ । टिका वा ठहरा हुआ ।
४. आलिंगित । संश्लिष्ट । गले या छाती से लगाया हुआ ।
५. भागकर शरण में गया हुआ । हो । जो निर्वाह के लिये किसी के पास गया हो ।
७. जिसने सेवा स्वोकार को हो ।
८. जो किसी बात के लिये दूसरे पर निर्भर हो । आसरे या भरोसे पर रहनेवाला । पराधीन ।
९. आसक्त । परायण (को॰) ।
१०. न्यस्त । निहित (को॰) ।
११. उपयुक्त । उचित (को॰) ।
१२. अंगीकृत । गृहीत । स्वीकृत (को॰) ।
१३. संबंधी । विषयक (को॰) ।
संश्रित २ संज्ञा पुं॰ सेवक । भृत्य । परालंबी व्यक्ति ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सं-श्रित mfn. joined or united with (instr. or comp.), AV. &c. &c.
leaning against, clinging to (acc.), MBh.; R.
clung to, embraced, Kum.
one who has gone or fled to any one for protection, one who has entered the service of (acc. or comp.), Mn.; MBh. &c.
one who has betaken himself to a place, living or dwelling or staying or situated or being in (loc. or comp.), MBh.; Kāv. &c.
resorted to, sought for refuge or protection, MBh.
one who is addicted to, indulging in (acc.), Bhag.; Pañcat.
one who has laid hold of or embraced or chosen, MBh.
inherent in, peculiar to (acc. or comp.), MBh.; R.
relating to, concerning (loc. or comp.), ib.; BhP.
suitable, fit, proper, MBh. xii, 4102
सं-श्रित m. a servant, adherent, dependant, Mn.; MBh. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1118,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
संश्रित p. p. 1 Gone to for refuge. --2 Supported, sheltered. --3 United, joined; चूतेन संश्रितवती नवमालिक्रेयं Ś. 4. 12. --तः A dependent, follower, servant.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1071-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
संश्रितः, त्रि, (सं + श्रि + क्तः ।) आश्रितः । यथा, “न पाचीमग्रतः शम्भोर्नोदीचीं शक्तिसंश्रि- ताम् । न प्रतीचीं यतः पृष्ठमतो दक्षं समाश्रयेत् ॥” इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-204-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬